Macedoniae acta archaeologica 7-8 (1987) · стр. 177–194
Археолошки наоѓалишта во ср Македонија потврдени со монети од б век
Содржина
- Општина брод (Македонски)
- Општина валандово
- Општина виница
- Општина гевгелија
- Општина гостивар
- Општина делчево
- Општина демир ХИСАР
- Општина кавадарци
- Општина кочани
- Општина кратово
- Општина крива ПАЛАНКА
- Општина крушево
- Општина куманово
- Општина неготино
- Општина охрид
- Општина прилеп
- Општина пробиштип
- Општина ресен
- Општина скопје
- 85 Долно Соње. Случаен наод — монета на Анастасие (A. м. Скопје
- Општина струмица
- Општина тетово
- Општина Т. ВЕЛЕС
- УПОТРЕБЕНА ЛИТЕРАТУРА
- КРАТЕНКИ
Словенските преселби на Балканот, — односно нивното трајно населување во Македонија — е едно од најактуелните и, наедно, најмалку проучени теми од нашето минато. Бројни и сигурни словенски материјални остатоци во овие кпраишта имаме дури од формирањето на познатата Белобрдска к"птура, од 9 век на наваму. Наодите постари од овие, од крајот на 6—8 век, колку што се малобројни толку се проблематични. Тука спаѓаат, пред се, два типа фибули: — „лачна фибула со подвиена нога“ настаната во Долно Подунавје, во граничниот византиско-словенски свет; потоа „палчеста фибула“ или „фибула со маска“ (Biigelfibel), која се развила од постара германска. форма, а ја носеле Словените и, можеби, Антите, Кутригурите, Аварите; потоа, карактеристични појасни токи од типот Kecrхељ-Печ, Салона-Хистрија, Сиракуза, Коринт или Крф — како ли се не ја нарекувале досега! Појавата на сите овие карактеристични предмети од оваа страна на Дунав, во Македонија и Грција до Пелопонез на југ, стои несомнено во врска со словенските продири и населувања во овие краишта, макар што не мора сите да бидат објаснети како етнографски обележја само и исклучиво на Словените.
Последен што правеше општ осврт врз сите овие наоди во Македонија и Грција е В. Поповиќ (1980, 230—257). Освен на спомнатите наоди, Поповиќ им обрна посебно внимание на депоата со закопани пари од тоа време. Преку нив, Поповиќ изнајде сигурни материјални потврди за првите големи словенски продири до Солун и Пелопонез: во зимата 578/79, во есента 586 година и подоцна (tH. д. 233. 235, 242--245, 247-248, сл. 4).
Овие скриени богатства, всушност обични бакарни пари како остатоци на остатоците на уништениот доцноантички свет, извонредно се прецизни историски показатели на спомнатите инвазии и катастрофи, а во историските дисциплини се покажаа како најсигурен материјален доказ за ваков вид настани. Тоа се општопознати факти и ние тука немаме потреба истото повторно да го докажуваме.
За да се информира детално за монетните наоди од 6 век во ср Македонија, В. Поповиќ во 1979 година ги посети позначајните македонски музеи, во чиишто збирки има прегледано 384 монети како поединечни наоди од 6 и почетокот на 7 век депоата од Баба-Прилеп и Baprana-Kosjax, како и целината од театарот во Хераклеја кај Битола (H. д., 242—243), од што има извлечено и конкретни хронолошки и историски заклучоци.
Со ова, почнатата тема нее исцрпена. На односниов автор, несомнено наш прв авторитет во оваа специфична проблематика, сепак не му2 биле познати низа наоди на монети од 6 век од ова подрачје. Се работи или за стари аквизиции или за случајни наоди кои од нашите стручњаци само попатно се евидентирани или забележани, натаму -- за наоди од приватните збирки во Скопје, Куманово, Кочани, Битола и други, кои стручно никаде не се документирани.
Преку сите овие наоди сакаме да ја скицираме картата на монетните наоди од 6 век во СР Македонија, и тоа со една основна цел. Имено, преку ова може да помогнеме во почетното согледување на рановизантиските локалитети каде што постоел живот во моментот на словенските инвазии во овие краишта. Зашто, токму на овие локалитети можеме, и треба, да ги очекуваме и првите материјални траги на словенско присуство кај нас.
Монетите од 6 век засега се единствени материјални наоди што можеме со сигурност да ги датираме во тој век. За другиот археолошки материјал — предмети од керамика, стакло, метал — се уште немаме разработена прецизна и сигурна типологија. Освен монетите, релативно сигурното датирање во 6 век опфаќаат и неколку наши сакрални градби. Меѓутоа, тие се сврзани со позначајните локалитети — градови и гратчиња од тоа време, во кои се најдени и монети од 6 век, така што нивната хронолошка вредност не доаѓа посебно до израз (Лихнид, Хераклеја, Стоби, Баргала, Коњух). Затоа мораме да заклучиме дека монетите ни се единствени сигурни теренски наоди преку кои можеме да го следиме животот на овие локалитети низ 6 век.
На ова место се забележани сите наоди на монети од 6 век во СР Македонија, за кои добив проверени информации. Голем број од нив не се прецизно определени според владетелот што ги ко вал, туку само рамковно се ставени во 6 век. Тоа се однесува, главно, на големите бакарни вредности, чиишто карактеристичен реверс со големо „М“ или ,K3 апсолутно сигурно ги датира во 6 век, никако порано. Од крајот на 6 век на наваму, монетите кај нас се многу ретки и тоа им е горна временска граница.
Од ова произлегува и прашањето, — каква врска имаат монетите од првата половина на 6 век со Словените2 Кај нас Словените се појавуваат дури на крајот од владеењето на Јустин Пи наваму. Ако ги изоставиме неколкуте монети ковани за време на Анастасиј, најмногу35 поединечни наши наоди потекнуваат од Јустинијан I (527—565). A токму неговите големи фолиси, ковани во „добрите стари времиња“, биле на голема цена и во следните децении кога инфлацијата мошне им ја намалила тежинската маса на сите бакарни апоени. Јустинијановите фолиси и капникони биле прековувани официјално во 7 век и подоцна, со Ознака на поголема вредност (Р. D. Whitting, 1973). Затоа и овие наши наоди треба реално да ги третираме како пари што биле валидни и многу ценети и во децениите по Јустинијан. Во прилог даваме каталошки преглед на локалитетите на кои се регистрирани монети од 6 век. Схедите се дадени во максимално скратена форма, со најосновни податоци за местоположбата на секој локалитет, карактеристичните наоди на нив и карактерот на самиот локалитет. Кај најголем дел од нив е наведена и основна литература, за да може читателот да се запознае поблиску со сите наоди.
Податоците за оние монети, кои досега не биле забележани во стручната литература, прибрани се од влезната книга на Археолошкиот музеј во Скопје, а од другите музејски збирки од следните стручни лица: В. Маленко за наодите од Охрид; Јанакиевски 3a наодите од Битола; В. Битракова за наодите од Преспа; Г. Спасовска за наодите од Кичево; од И. Микулчиќ за наоди од повеќе региони во ср Македонија.
Збирките во кои се чуваат наведените монети се прикажани во каталогот во скратена форма: Археолошки музеј во Скопје (сега Археолошки оддел во Музејот на Македонија) е сигниран како А. м. Скопје; Заводот за заштита и Музеј во Охрид, како м. Охрид; Завод и музеј во Битола, како м. Битола; Народен музеј во Титов Велес, како м. Титов Велес; Музејот на Западна Македонија во Кичево како м. Кичево,
Локалитетите прикажани во каталогот се нанесени и на картата. Тука завршува нашиот приказ. Концентрацијата на наодите во одделни региони, бројноста на одделни видови и категории локалитети, нивната меѓусебна поврзаност и стопанските фактори за нивното егзистирање, како и стратешките вредности на одделни пунктови или цели микрорегиони -- тоа се само неколку од специфичните прашања што можат да се извлечат од основниот приказ и да се разработуваат низ натамошните истражувања.
Општина берово
1 Митрашинци, „Будици“. Случаен наод — бакарна монета на Јустинијан I (A. м. Скопје, 4198).
2 Негрево, „Грамади“. Близу до селото, на отворен терен, поголема доцноантичка населба („византиска варош Негрита“). Бројни наоди. Монети: рановизантиски златници.
— Павловиќ, 1928, 23; -- Микулчиќ, TIR, 90.
— Гарашанин, 1959, 85; — Микулчиќ, TIR, 117.
Општина битола
4 Беранци, „Градиште“. 2 км 3. од селото, ритче меѓу две долчиња, со плато на врвот опфатено со одбранбени зидови (90x 40 м). Доцноантички збег. Монети: Јустин I, Јустинијан 1 (м. Битола 1235, 1236, 1246) и постари наоди. Битола, „Хераклеја“. Антички град на j. периферија од денеш-
5
ниот град. Археолошките наоди и литерарните извори ја потврдуваат од II век пр. н. е. до VІ.век од н. е. Монети: Анастасие, Јустин I, Јустинијан I, јустин Ил, Тибериј 11 Маврикиј.
— Симоска, 1965, 77--80; — Јанакиевски, 1978, 189—203;
Вашарејца, „Тумба“. 2 км с/и од селото, во големата рамница близу до Црна, на мала површина изорани темели, обработени мермерни елементи, ситни наоди. Доцноантичко селце. Монети: Анастасие (м. Битола).
Велушино, „Садеви“. Ј/и непосредно до селото, на периферијата на Пелагонското поле, на мала рамница изорани темели oF градби и други ситни наоди. Доцноантичко селце. Монети: Јустинијан I (м. Битола, 1297).
Граешница, „Кале“. 0,5 КМ 3. од селото, ритче меѓу две поточни бразди. Платото на врвот (близу 2 ха) е опфатено со одбранбен зид. Има бројни површински наоди. Доцноантичка тврдина. Монети: Јустин I, Јустинијан 1 (м. Битола 916—918, 1023) и постари наоди.
Долно Ореово, „Кале“. 1 км и од селото, височинка со овално плато на врвот (160 х 100 м) опфатено со одбранбен зид. Доцноантички кастел· Монети: Јустинијан I (м. Битола 5123) и други наоди од 4—6 век.
--Вулиќ, 1939, 34; — Микулчиќ, TIR, 46.
Живојно, „Градиште“. 1,5 км ј/и од селото, доминантен рид „За-
10
брдо36, чиешто плато е опфатено со одбранбен зид (2 ха). Наоди од архајски период до крајот на антиката. Повторно населен во средниот век. Доцноантички опидум. Монети: ДАнастасие, Јустинијан I (м. Битола 1286, 1287, 1301, 1302, 1450, 1464) и постари наоди.
— Микулчиќ, TIR, 136.
Лопатица, „Ограда“. На крајот од долината, близу37 до трасата
11
на главниот пат од Пелагонија кон Д. Хисар и Кичево, изорани остатоци од градби и други наоди. Доцноантичко село. Монети: Анастасие, Јустинијан I (м. Битола) и постари наоди.
— Вулиќ, 1939, 29; — Грбиќ, 1954, 120; — Микулчиќ, TIR, 80. Мојно, „Рупа“. Долинка со обработливи ниви, на 0,7 КМ с/и од
12
селото. Темели од доцноантички градби и бројни површински наоди. Доцноантичко селце, големо близу38 1 ха. Монети: Анастасие (м. Битола 5701, 7962) и постари наоди.
-- Микулчиќ, 1970, 325—327, 352; — истиот, TIR, 87. Стрежево, „Кале“. Висока тераса во клисурата на Шемница, над десниот брег на реката и 0,5 км с/и од Стрежево. Лесно пристапен само од исток. Овалното плато, големо 2,5 ха, опфатено с со јак зид. Има кули и порта. Доцноантички кастел со отворена населба во западното подножје. Ископувања во 1979 година: 11 монети на Јустинијан 1.
— Јанакиевски, 1980, 98, 101.
Општина брод (Македонски)
Белина, „Кале“. 3 км с од селото, висок рид со остатоци од
14
градежен материјал и бројни ситни наоди. Доцноантичка тврдина, Целиот крај околу Белина е полн со траги од античко И средновековно рударство. Монети: Јустин I, Јустинијан I (приватна збирка на учителот на Белина) и постари од 3—4 век. Девич, „Девина Кула“. 2 км j. од селото, доминантен рид, оп-
15
фатен од три страни со реката Треска. Бројни ситни наоди од рана до доцна антика. Центар на интензивно рударење (акрополата е обновена во доцниот среден век). Доцноантички опидум. Монети: депо на фолеси од Анастасие, Јустин 1, Јустинијан Т (м. Прилеп).
— Месеснел, гснд 13, 1934, 175—176; — Микулчиќ, те, 42.
Општина валандово
Валандово, „Исар--Кула“. 2 км с. од Валандово, со доминација
16
над долината на Боемица. Повеќе појаси на одбранбени зидови опфаќаат три тераси (вкупно 10 ха). Наоди од архајскиот период до крајот на антиката; остатоци од градби, ранохристијанска базилика, камена пластика. Во средниот век обновен. Голема населба-град (Идоменаи?2). Монети: Јустин I и II, Јустинијан 1, Тибериј, Маврикиј, Фока, Ираклиј (Н. м. Белград). — Микулчиќ, TIR, 129.
Дедели, „Чешма Јани“. 1 км j. од селото, мала падина покрај
17
античката магистрала. Помала отворена населба од римско и доцноантичко време. Монети: Јустинијан I (A. mM. Скопје, 1498 и други од Зи 4 век).
Општина виница
Виница, „Градиште, Кале“. На ј/3 периферија на селото, до-
18
минантен рид; платото и терасите опфатени со одбранбени з5идови. Остатоци од градби и ситни наоди. Доцноантичко село. Монети: Јустинијан I.
— Грбиќ, 1954, 126; -- Микулчиќ, TIR, 132.
Истибања, „Градиште, Кале“. За Археолошкиот музеј во Скопје
19
од Истибања се откупени повеќе монети, од кои една на Јустинијан I (м. Скопје 4223). Околу селото лежат повеќе антички локалитети („Г. лозја“, „Слатина“, „Селиште“, „Горица“, „Бадем Баир“). Крајот на антиката го доживеала можеби само тврдината „Кале, Градиште“, 2 км с/и од селото.
— Микулчиќ, те, 64.
Општина гевгелија
Нов Дојран, на северниот крај од денешното село, вдолж езерскиот брег, остатоци од голема античка населба. Откопана е ранохристијанска базилика, монети од 6 век (A. м. Скопје 3942) и постари од 2—4 век.
— Вучковиќ, 1952, 164-167; — Алексова, 1960, 136—137; — Микулчиќ, TIR, 92.
Ѓавато, „Мамино“. 4 КМ с. од селото, доминантен рид на чиј
21
врв лежат остатоци од доцноантички опидум со одбранбени 5идишта. Монети од 6 век и постари наоди (според И. Микулunk),
Општина гостивар
Равен, „Кале“. 0,8 КМ 3. од селото, карпест рид во масивот на
22
Шар. Одбранбени зидови, кули, темели, од градби, мермерна скулптура, ранохрист. базилика, некропола, Голем доцноантички опидум. Монети од 6 век и постари наоди.
— Микулчиќ, 1970, 85; — истиот, TIR, 107.
Горна Бањица, „Градиште“. 1,5 км ј. од селото, висок рид што 23 23
доминира над Горни Полог и патот кон Кичево; остатоци од одбранбен зид го опфаќаат платото на врвот (120 х 70 м). Доцноантичка тврдина. Монети од 6 век и постари наоди.
— Микулчиќ, 1970, 85; — истиот, TIR, 57.
Општина делчево
Делчево, „Тутунов комбинат“. На периферијата од градот, мала
24
ширина со остатоци од темели и антички градежен материјал. Монети од 6 век и постари (училишна збирка, Делчево). Доцноантичка населба.
— Микулчиќ TIR, 41.
Разловци, „Ошљан Град“. Висок рид над составот на Ошљана во
25
Брегалница со урнатини од доцноантичка тврдина. Бројни ситни наоди. Монети: Јустинијан I (A. м. Скопје 4131).
— Микулчиќ, TIR, 108.
Тработивиште, „Света Вода“. Долинка крај Bperanuuya, ј/3 од
26
селото. Остатоци од доцноантичка населба, ископани римски и рановизантиски монети.
— Павловиќ, 1928, 14.
Општина демир ХИСАР
Големо Илино, „Градиште“. 1 км с/и од селото, висок рид во
27
подножјето на Илинска Планина. Издолжено плато на врвот, опфатено со одбранбен зид. Доцноантичко село. Монети: Јустинијан 1 (м. Битола) и постари наоди.
— Микулчиќ, TIR, 57.
Граиште, „Градиште“. На c. крај од селото, висок купест рид меѓу долините на Црна и Стара Река. На повеќе тераси лежат остатоци од раноантички град, голем 11 ха. На највисоката позиција била изградена доцноантичка тврдина со одбранбени ѕидови, внатрешни градби. Монети: Јустинијан 1 (м. Битола, А. м. Скопје) и постари од IV—I век пр. н. е.
— Микулчиќ, TIR, 60.
Општина кавадарци
29 Грбовец, „Маркова Кула“. 2 км 3. од селото и 2 км и. од Кесендра, мошне висок купест рид (1.170 м), чијшто врв е опфатен со јак зид. Мала рановизантиска тврдина со доминација над цела северна Тиквешија и Рајец. Монети: повеќе фолеси на Јустинијан I (депо?).
— Радовановиќ, 1924, --- Микулчиќ, 1975, 192.
30 Камендол, „Грамаѓе“. 1 км c/u од селото, блага падина во подножјето на ридовите. На помала површина лежат остатоци од доцноантичко селце; темели од градби и ситни наоди. Монети: фолис на Јустинијан I (A. м. Скопје 2760) и други доцноримски. 31 Манастирци, „Сретсело“. На работ од долината на Црна, среде селото, лежат доцноантички гробови. Монета од VI век (A. м. Скопје, 1609) и постари.
— Вулиќ, 1939, 16--17; — Микулчиќ, TIR, 84.
32 Мрзен, „Падарница“. До с. крај на Мрзен, мало доминантно ритче со зарамнет врв; укрепено село во доцната антика. Темели од бројни градби, површински наоди, монети на Анастасие, Јустинијан I (A. м. Скопје, 3706--3716) и постари (хеленистички и доцноримски).
— Микулчиќ, TIR, 89.
33 Ресава, „Градот Тиквеш“. Висок купест рид 2 км 3. од селото, над утоката на Тиквешка Река во Црна. Зарамнетото плато на врвот € опфатено со одбранбен зид во форма на квадрат, голем 2 ха. Бројниот археолошки материјал (ископувања во 1961 Tr.) потврдува живот низ хеленистичко и повторно доцноантичко време. Доцноантички опидум. Монети: Анастасие, Јустинијан 1 и постари, како и од 12--13 век.
— Радовановиќ, 1924, 172--178 и 433-435; -- Микулчиќ, 197“,
— истиот, 1975, 190 и TIR, 109.
34 Рожден, „Градиште, Арничко“. 4 км 3. од селото, во планинскиот масив на Кожув, доминира ридот „1! радиште“. Остатоци од доцноантичка тврдина (одбранбени зидови и траги од обра-
ботка на руда). Значаен рударски центар до крајот на антиката со тврдина. Монети од 6 век и постари.
— Вулиќ, 1938, 19; — Микулчиќ, 1967, 50—53; и TIR, 110. Општина кичево
ичка тврдина. Монети: Јустинијан I (м. Кичево, според Г. Спасовска).
Кичево, Кичево. На ј/и периферија на градот, ритче опфатено
36
со средновековни чидишта. Под средновековната тврдина лежат можеби остатоци од рановизантиска тврдина. Монети: Јустинијан I (м. Кичево,):
Тајмиште, Кичево. Антички и денешни рудници на железо. Слу-
37
чаен наод, монета (фолис) на Јустинијан I (A. м. Скопје 3565). — Микулчиќ, TIR, 123.
Општина кочани
Мородвис, „Градиште“. Над ј. крај на селото, височинка со утвр-
38
дена населба, голема 2,5 ха. Бројни наоди од предримско време, римски и византиски монети. Фортификацијата оформена во доцната антика (акропола со цистерна и кули, средната тераса со базилика). Обновена е во словенско-византискиот период, како град Мороздвизд и епископско седиште. Монети од 6 век: златни триенс и солид на Јустинијан 1 (приватна збирка Кочани, најдени во 1976—77 г.
Општина кратово
Кратово. На источната периферија од градот, мала височинка
39
опфатена со зидишта. Остатоци од темели на градби и ситни наоди. Доцноантичка тврдина за овој рударски крај. Монети: Јустинијан I и други римски.
— Керамидчиев, 1966, 118.
Секулица, „Градиште, Црн Врв“. Висок рид (1.115 м), непосредно
40
под Црн Врв, на главниот срт од Осогово. Добро укрепена тврдина-градче (150 х 250 м) со цистерна и внатрешни градби. Веројатно еден од управните рударски центри на осоговскиот регион во доцната антика. Монети: депо на бакарни фолеси (околу39 500) од Анастасие до Јустинијан I и депо на златници од истите владетели (A. м. Скопје 3797, 4133—4139).
— Керамидчиев, 1978, 158, 159; — исто, Злетово, 173—175; -- исто, 1974, 124.
Шлегово, „Коленец“. Северно од селото, на простор од 200 x 220
41
м, остатоци на темели на градби и ситни наоди. Монети од 6 век и постари.
— Керамидчиев, 1966, 120.
Општина крива ПАЛАНКА
Опила, „Градиште“. 2 км с. од Опила, карпест рид со доминација над долината на Крива Река. Остатоци од силна фортификација, простории всечени во карпа и бројни ситни наоди. Доцноантичка населба. Монети: Јустинијан I (A. м. Скопје 3798, 4104) и други од 3—4 век. ј — Керамитчиев, 1966, 118; — Микулчиќ, TIR, 94.
Општина крушево
Бучин, „Кале“. 1,8 км ј/3 од Бучин, висок рид (842 м) на запад-
43
ниот раб на Пелагониската рамница. На врвот лежат остатоци од доцноантичка тердина; темели од градби, ситни наоди. Монети: Анастасие, Јустин II (м. Битола) и други од 4 век.
Општина куманово
Лопате, „Дрезга“. 1—2 км ј/и од селото, во широка рамница, со
44
значајни остатоци од атнтичка населба и некропола. Монети од 6 век и постари римски.
— Кокиќ, гснд 12, 1933, 9—10; — Соколовска, 1966, 99—101; — Микулчиќ, TIR, 80.
Пчиња, „Градиште“. Kamenecr рид на 1,6 КМ с. од селото, оп-
45
фатен од три страни со реката Пчиња. Околу платото јаки з5идишта, бројни ситни наоди. Доцноантичка тврдина. Монсети од 4—6 век.
— Грбиќ, 1954, 124; — Микулчиќ, TIR, 98.
Општина неготино
Горни Дисан, „Градот“. 2,5 км ј. од селото, височина со стрми
46
страни и вертикални карпи, со доминација над околните питоми долини. Опфатена со одбранбени зидишта со кули, има површина од 4,5 ха. Внатре се гледаат десетина големи градби, цистерна и ситни наоди. Голем доцноантички опидум. Монети: Јустинијан I Јустин II, Маврикие (РР40 Скопје).
Долни Дисан, „Грамади“. 2 км j. од селото, падина во разбра-
47
нетиот терен. Случајни површински наоди при обработување на земјата: хеленистичка, римска и доцноантичка грнчарија, плочи со натпис. Бројни хеленистички монети, помалку41 римски и OF Јустинијан 1 (А. м. Скопје 3691).
— Вулиќ, 1938, 12; — Микулчиќ, TIR, 45.
Демир Капија, „Црквиште“. 1,6 км ј/и од селото; на 500 м јуж-
48
НО од стариот пат темели од Kyku, ранохристијанска базилика и гробови од 4 до 6 век. Монети: Јустинијан I Јустин II A, м. Скопје).
— Алексова, 1966, 19; — Микулчиќ, TIR, 44.
Дрен, „Голем Змеовец“. 3 км c/u од селото, пештера во варовични карпи што служела како светилиште низ целиот антички период и подоцна. Монета на Јустинијан I (ФФ42 Cxonje). Дубрава. Случаен наод, бакарна монета на AHactTacne.
50
— Вулиќ, 1938, 10.
Корешница, „Маркови Кули“. Варовички гребен 200 м високо над Вардар, чиј врв е опфатен со каменен сувозид со трапезна форма, голем 1 ха. Културните слоеви во најголем дел се спрани. Рановизантиска тврдина. Монета на Јустинијан I (ФФ Скопје). Неготино „Градиште“. Висока тераса покрај Вардар, 2 км с. од
52
Неготино. Овална површина опфатена со зидови, голема 2 ха. Бројни наоди од предримско време до крајот на антиката. Опидум. Монети: Јустинијан I (м. Т. Велес).
-- Микулчиќ, 1984, 192.
Чсловец, „Калс“. Висок варовички гребен, источно од процепот
53
на Человечка Река и северно од пробивот на Вардар со вертикални падини. На карпите, раскинати со просеци и тераси, во должина од 700 м се протегаат одбранбени зидови што затвораат три целини; има две акрополи, цистерна и др. Голем рановизантиски опидум. Монети на Јустинијан 1 (ФФ Скопје).
Општина охрид
Охрид. Антички град Лихнид од хеленистичко време до крајот
54
на антиката. Бројни наоди на монети на локалитетите Дебој, Имарет и античкиот театар, од Јустинијан и Јустин II (A. м. Скопје 3490-3495; В. Маленко за наодите во м. Охрид).
Охрид, „Св. Еразмо“. 4 км c. од градот, во ј/3 подножје од ри-
55
дот, на просторот на ранохристијанската базилика (ископувања 1974—75 г.). Монети од 6 век (според B. Маленко).
Општина прилеп
виште. На помала површина се среќаваат темели од градби и други наоди. Монета на Јустинијан I и постари.
— Микулчиќ, TIR, 49.
Небрегово, „Дрениче“. Високо место, падина над долината, 1,5 км ј/и од селото. На мала површина се среќаваат остатоци од доцноантичка керамика. Доцноантичко селце. Монети — фолеси од 6 век.
— Вулиќ, 1939, 32-38; — Микулчиќ, TIR, 90.
Прилеп, „Баба“. 5 км с/и од Прилеп, висок карпест рид со за-
61
рамнето плато опфатено со одбранбен зид. Внатре се гледаат темели од градби, всечени скали. Доцноантичка тврдина-стража, ги надгледува премините на Плетвар и Дервен. Монети: депо со сса 100 монети (фонеси и полуфолеси) од 6 век; од нив 51 откупени за музеј Прилеп: Јустинијан I, Јустин II, Тибериј, Маврикиј.
— Кепески, 1977, 183.
Селце, „Суви Ливади“. O, км и. од селото, на блага падина,
62
денес обработиви ниви, изорани темели од доцноантичка градба и ситни наоди. Монети: Анастасие, Јустин I, Јустинијан I (депо од 600 монети, од кои 214 фолеси се чуваат во А. м. Скопје). Не е јасно каде точно биле најдени рановизантиските монети што М. Грбиќ ги објавил во 1929 г. (212 монети од Леон I, Анастасие, Јустинијан I, Јустин Ил, Тибериј, Маврикиј, Ираклиј. Во прашање е второ депо?
— Керамитчиев, 1961—1,53; — Микулчиќ, те, 113.
Општина пробиштип
Горно Барбарево, „Грамада, Градиште“. Рид (висок 850 м), чие-
63
што плато е опфатено со одбранбени зидови. Доцноримска и рановизантиска тврдина. Монети од 6 век.
— Керамитчиев, Злетово, 153.
Гризилевци, „Жгури, Чакалиште“. Падина, 1 км иси од селото,
64
со остатоци од доцноантичка рударска населба. Монети: солиди на Анастасие и постари римски.
-- Керамитчиев, 1974, 122-124; — Микулчиќ, TIR, 60. Добрево, „Градиште“. 1,5 км с. од селото, висок тешко приста-
65
пен рид. Платото на ридот опфатено со голем бедем и внатрешни градби. Доцноантичка тврдина. Монети: Јустинијан 1.
— Керамитчиев, Стремеж 1962, 49, 58; — Микулчиќ TIR, 43. Древено, „Пешник“. 2 км с. од селото, височинка со плато 150
60
х 200 м. Остатоци од градежен материјал и ситни наоди. Монети од 6 век (А. м. Скопје 3956).
— Керамитчиев, Стремеж 1962, 50.
Дренак, „Градиште“. На c/3 крај на селото, висок доминантен
67
рид со плато опфатено со одбранбени зидишта. Доцноантички опидум. Монети на Јустинијан I.
— Керамитчиев, Стремеж 1962, 50, 58; — Микулчиќ TIR, 48. Зелениград, „Самарска Чука, Градиште.44 На ј. периферија на селото, доминантен рид со плато опфатено со одбранбени зидови (200 х 100 м) и темели од внатрешни градби. Доцноантичка тврдина. Монети: Јустинијан 1.
— Керамитчиев, Стремеж 1962, 51, 58; — Микулчиќ, TIR, 135. Злетово, „Долна Марена“. 3 км с/и од селото, во долината на
69
Злетовска Река, на мала површина има траги од доцноантичка населба — селце. Монети: Јустинијан 1.
— Керамитчиев, Стремеж 1962, 59; — Микулчиќ, тек, 137.
Јамиште, „Градиште, Рударски Чукар, Гарваница“. Северно од
76
селото висок рид (1190 м), над Злетовска Река. На врвот има остатоци со зидишта што затвораат простор голем 150 x 100 м. Доцноантичко селце. Монети од 6 век и постари римски.
— Керамитчиев, Злетово, 155—156; — истиот, 1974, 126. Лезово, „Градиште“. 1,6 км с/3 од селото, висок доминантен рид
71
со непристапни падини. Платото на врвот опфатено со одбранбени зидови, внатрешни градби, ситни наоди. Доцноантичко село. Монети на Јустинијан 1.
— Керамитчиев, Злетово, 156; — Микулчиќ, TIR, 79.
Ратавица, „Градиште“. 4 км и. од селото, доминантен рид со
72
зарамнето плато, опфатено со одбранбени зидови. На ј. падина фрагменти од капители, импости и столбови од ранохрист. базилика. Доцноантички опидум, еден од центрите на овој рударски регион. Монети од VI век.
— Керамитчиев, Стремеж 1962, 54, 60.
Стрисовци, „Подлевец“. Околу 0,5 км ј/и од селото, рамно место
73
близу до р. Брегалница. На помала површина лежат остатоци од отворена доцноантичка населба-селце. Монета на Јустинијан 1.
-- Керамитчиев, Стремеж 1962, 61;
Шталковица, „Стари Град“. 2,8 км с/3 од селото, рид со стрми
74
падини, врвот опфатен со одбранбени зидови. Тешко пристапна доцноантичка тврдина. Монети од 6 век и постари.
— Керамитчиев, Злетово, 159; — истиот, Стремеж 1962, 61.
Општина ресен
Стање, „Голем Град“. Остров на Преспанското Езеро, на албан-
75
ско-југословенската граница. Населба од предримско време и доцна антика. Ископувања во 1981 г. — монета од Јустинијан I (м. Ресен спрема В. Битракова).
Општина Св. НИКОЛЕ.
Долно Ѓуѓанци, „Градиште“. На ј/3 периферија од селото, ритче со овално плато на врвот (2 ха). Опфатено е со одбранбен зид. Бројни ситни наоди. Доцноантичко укрепено село. Монети: 77 Мечкуевци, „Градиште“. Возвишение на работ на долината, до ј/и периферија на селото. Одгоре зарамнето со остатоци од утврдена доцноантичка населба. Монети: Јустинијан J (A. M. Скопје 3624).
— Микулчиќ, TIR, 84;
78 Стројманци, „Градиште“. Височинка до с. крај на селото, доминира над околината. Мала доцноантичка укрепена населба. Монети: Јустинијан I (A. м. Скопје 4214).
79 Трстеник, „Градиште“. Доминантен рид, 2 км иси од селото. Платото опфатено со два одбранбени зида, во внатрешноста остатоци од темели на градби, ситни наоди, гробови. Доцноантичка тврдина. Монета на Јустинијан I (приватна збирка), и други наоди од 6 век и постари.
— Микулчиќ, TIR, 128;
Општина скопје
80 Бразда, „Градиште“. Доминантен рид со стрми страни, ј. од селото. Платото на врвот е опфатено со одбранбени зидови. Доцноантичка тврдина (110 x 90). Монети: Јустинијан I (A. м. Скопје
— Mnuxynunk, Скопје, 72—73;
81 Бучинци, „Градиште“. 0,7 КМ 3. од селото, доминантен рид со зарамнето плато на врвот опфатено со одбранбени зидишта (2,5 ха). Во внатрешноста темели од градби, бројни ситни наоди. а опидум. Монета на Јустинијан I (A. м. Скопје
--Микулчиќ, Скопје, 116;
82 Водно, „Маркови Кули“. На ј/и периферија од Скопје, високо на падините на Водно, 300 м над рамницата. Голем рановизантиски опидум со зидишта и околу 40 кули, порти, цистерни и други градби. Со внатрешни зидови поделен на три тераси. Ископувања 1976—80 г. Монети: Јустинијан I, Јустин 1, Маврикиј, Ираклиј. Една од главните тврдини во скопскиот регион на крајот од антиката.
-- Микулчиќ, Скопје, 48--53 и наведените други трудови;
83 Горно, Нерези, „Градиште“. Истурен планински гребен 1 км и. од селото, доминира над полето. Неправилен триаголен простор (1 ха) опфатен со одбранбен зид. Внатре има траги од градби и цистерна, надвор водовод и некропола. Укрепено селце, доцноантичко. Монети: Јустинијан I, Јустин II.
— Микулчиќ, Скопје, 76—78;
84 Долно Количане, „Градиште“. Благ гребен 1,5 км с. од селото, доминира над околината. Со зидишта е опфатен простор од 2,5 ха, изделен внатре на акропола и подградие. Бројни ситни наоди; укрепено доцноантичко село. Монети на Јустинијан 1 (А. м. Скопје 1528-1534) и постари.
-- Микулчиќ, Скопје, 81-82;
85 Долно Соње. Случаен наод — монета на Анастасие (A. м. Скопје
86 Зелениково, „Црквиште“. 1 км ј/з од селото, благ срт меѓу две поточни бразди одгоре пресечен со ров. Остатоци од мала, но јака тврдина (120 х 60 м), плански градена со основа како делтоид. Има кули и базилика. Преку неа во доцниот среден век била изградена црква и вкопани гробишта. Монети: Јустинијан 1. — Микулчиќ, Скопје, 89—91;
87 Злокуќани, „Зајчев Рид, Кале“. На с. крај од селото, ритче што доминира над околната рамница. Урнатини на големиот римски град Скупи. На падината од ридот, каде што се собрала мала рановизантиска населба, најдени се повеќе монети на Јустинијан I (A. м. Скопје 3799; mM. на град Скопје).
— Микулчиќ, Скопје, 47—48;
88 Таор, „Кале, Градиште“. Ј/и од селото, доминантно ритче над долината на Вардар. Врвот (425 х 85) е опфатен со одбранбен 5ид со кули. Во внатрешноста остатоци од градби, ситни наоди, големи мермерни столбови и др. Северно од кастелот две тераси биле подѕидани и населени. Доцноантичка тврдина. Монети: Јустинијан I, Јустин I.
— Микулчиќ, Скопје, 103—106, со наведена постара литература; 89 Чучер, „Маркова Кула, Давина“. 3 км j/3 од селото, над магистралниот пат Скупи-Наисус. Висок рид со зарамнето плато (9 ха), опфатен со два појаса одбранбени зидишта. Акрополата и Горни Град биле обновени во 6 век. Се гледаат супструкции од околу 50 градби, форум, две базилики, кули, порти и др. Безимен доцноантички опидум — град.
— Микулчиќ, Скопје, 107—116;
Општина струга
90 Радолишта. Во рамни ниви,. на источната периферија од селото, на поголема површина се среќаваат темели од градби и ситни наоди. Доцноантичко село. Врска: големата ранохристијанска базилика, на 0,5 км j/m од населбата. Монети: Анастасие, Јустинијан 1 (А. м. Скопје 3756) и постари.
-- Микулчиќ, TIR, 105;
91 Струга, „Климентица“, j/3 дел на градот, на потегот меѓу езерскиот брег и ул. Маршал Тито, раскопувани се антички градби, ситни наоди, камена пластика, хеленистички и доцноантички гробови. Античка населба. Монети: Јустинијан I (м. Струга). ' — Микулчиќ, TIR, 121;
Општина струмица
92 Бањско „Градиште“. 0,5—1 км j. од селото, планинска огранка што се качува во масивот на Беласица. Тесно плато, долго 500 M, опфатено со одбранбени зидишта. Во внатрешноста има те-Menu од градби, ситни наоди. Доцноантички град. Монети од 6 век и други постари.
— Микулчиќ, TIR, 21; лото, на блага височина, лежат остатоци од доцноантичко село. Бројни градби, ранохристијанска базилика. Монети на Анастасие, Јустинијан I и други римски.
— Керамитчиев, 1961—2, 115; — Микулчиќ, TIR, 56.
Петралинци, „Ранчина“. 1 км 3. од селото, во рамни ниви бројни остатоци од темели на градби, ранохристијанска базилика и гробови. Доцноантичко село. Монети рановизантиски и други постари.
— Керамитчиев, 1961—2, 115; — Микулчиќ, те, 100;
Општина тетово
Белоиште, „Градиште“. 3 км с/и од селото, на висок рид во
95
масивот на Шар. Има остатоци од одбранбен зид, темели од градби, ситни наоди. Доцноантичка населба со некропола. Монети од 6 век.
— Микулчиќ, те, 24;
Лешок, „Кале“. Доминантен рид во подножјето на планинскиот
96
масив на Шар, 1 км 38. од Лешок. Урнатини од средновековниот град Лешок; кој бил изграден врз остатоците на доцноантичка тврдина; во нејзиното ј. подножје се ширела римска и доцноантичка населба. Монети од 6 век.
— Алексова, 1959, 222; -- Микулчиќ, TIR, 78;
Ораше, „Орашко Кале, Градиште, Собри“. Планински срт во
97
Дервенската Клисура, над левиот брег на Вардар и 3 км ј. од Ораше. Урнатини на средновековниот град Собри, кој бил изграден врз остатоците од големата тврдина од римско и доцноантичко време. Наоѓани монети од 6 век и римски.
— Микулчиќ, Скопје, 80, 135—138 и наведената постара литература;
Општина Т. ВЕЛЕС
100 Ногаевци, „Црвеника“. 3 км и. од селото, до Брегалница во рамница лежат траги од доцноантичко село: градежен материјал, ситни наоди, римски и рановизантиски монети.
— Јосифовска, 1966, 107—113;
101 Отавица, „Теќе“. 1 км ј/3 од селото, питома долина крај Отавичка Река со траги од отворена римска и доцноантичка населба. Монети: Анастасие, Јустинијан I (A. м. Скопје 3951) и други
ОД 2—4 век.
-- Керамитчиев, 1961--2, 115; 102 Свеќани. Случаен наод во 1960 г. — монета на Јустинијан Ти
25 други римски.
— Кепрамитчиев, 1978- 89, 158;
103 Т. Велес, „Кале“. Карпест рид над утоката на Тополка во Вардар, 2 км ј. од денешниот град. Маркантни остатоци од средновековниот град Велес, изграден врз урнатините на доцноантичката тврдина (ѕидишта со кули, темели од градби, цистерна, ситни наоди). Монети: Јустинијан I (м. Т. Велес).
— Микулчиќ, 1985;
Општина штип
104 Козјак, „Градиште“. Доцноантички град Баргала. Во 1977 г. откопано депо со 242 бакарни и 21 солиди на: Анастасие, Јустин I, Јустинијан I, Јустин ІЈ, заклучно со 584 г. Одделен наод: 2 солида на Фока.
-- Алаксова-Манго, 1971, 273—275; — Поповиќ, 1980, 242- 243; 105 Црешка, „Хисар“. Висок карпест рид, опфатен од три страни со Брегалница, 2 км ј. од селото. Во околниот ридски терен има бројни траги од стари рудници на железо. Одбранбените зидишта опфаќаат површина од 5 ха. Голем доцноантички опидум. Монети од 6 век и постари (ФФ Скопје).
УПОТРЕБЕНА ЛИТЕРАТУРА
— Грбиќ 1954: Грбиќ М. Археолошки наоѓалишта во нр52 Македонија, гмкд на нрм кн. 1/9, Скопје, 1954, 99- 142.
— Јанакиевски, 1978: „Јанакиевски Т., Наоди на византиски монети во градбите 5A и 5B од доцноантичката микростанбена целина врз римскиот театар во Хераклеа Линкестис, мад 4, Прилеп, 1978, 189—203.
— Јанакиевски, 1980: Јанакиевски Т. Кале, Стрежево — Битолско, мад кн. 6, Скопје, 1980 (1983), 97—109. . :
— Јосифовска, 1966: Јосифовска-Драгоевиќ, Bb. Извештај за археолошкото реконгносцирање по долината на Среден Вардар, збам III, Скопје, 1966, 107—113.
— Керамитчиев, 1961—1; Керамитчиев да. Едно депо на рановизантиски монети од с. Селце, Прилепско, 36АМ III, Скопје, 1961, 53--68.
-- Керамитчиев, 1961—2: Керамитчиев А. Белешки од рекогносцирањето во Струмичкиот басен и по долината на Вардар, 30АМ, III, Скопје, 1961, 111—117.
— Керамитчиев, 1962: Археолошки наоѓалишта во Пробиштипско, Стремеж год. VIII, 6p. 6, Прилеп, 1962, 45—62.
— Керамитчиев, 1966: Археолошки наоѓалишта во Кратовско, 36АМ, IV—V, Скопје 1966, 115—121. ,
— Керамитчиев, 1974: Римското рударство во Источна Македонија, гини XVIII/1, Скопје, 1974, 119—133.
— Керамитчиев, Злетово: Материјали за географијата и историјата на Злетовската област од праисториско време до населувањето на Словените во Македонија, Злетовска област, Скопје, 1974, 139—164; — Заштитно ископување на утврдената населба Градиште (Црн Врв), с. Секулица, Злетовска област, Скопје, 1974, 167—183).
— Керамитчиев, 1978: Нумизматички наоди од Македонија (1958—1976), 36AM VIII—IX, Скопје, 1978, 157--160.
— Кепески, 1977: Кепески K, Рановизантиска остава на бронзени монети од местото Баба кај Прилеп, мад, 3, Прилеп, 1977, 181—193.
— Koxkuh, 1933: Коки M., Нови трагови митрина култа у Јужној Србији, гснд 12, Скопље, 1933, 1—10.
— Месеснел, 1934: Месеснел Ф., Топографска белешки O неким црквеним споменицима у Поречу, гснд XIII, Скопље, 1934, 171—183.
— Микулчиќ, 1966: Mikuléié I., Pelagonija и svetlosti arheologkih nalaza Diss. jug. III, Beograd 1966, 1—96.
— Микулчиќ, 1967: Crapo рударство кај Витолиште, Crpemex, год. 13, бр. 7, Прилеп 1967, 46—53.
-- Микулчиќ, 1970—1: Минатото на Гостиварскиот крај преку археолошки наоди, Гостиварскиот крај ки. I, Гостивар 1970, 73-89.
— Микулчиќ, 1970—2: Непознат антички град кај Мојно, гзбфф 22, Скопје, 1970, 325—352.
— Микулчиќ, 1971: Една античка villa rustica во Тиквеш, згбфф 23 Скопје, 1971, 269—285.
— Микулчиќ, 1975: Tonorpaduja на Еу(да)рист, мад, 1, Прилеп, 1975,
— Mikuléié TIR: Tabela Imperii Romani, K-34, Sectio Naissus — Serdica — Thessalonike, Ljubljana 1976 (схеми на Микулчиќ).
-- Микулчиќ, Скопје: Старо Скопје со околните тврдини, Скопје, 1982,
— Микулчиќ 1985: Средновесковен град Велес, гзбфф 39, Скопје, 1985, 191.
— Павловић, 1929: Павловић, J. Малесшево и Малесшевци, Београд, 1929,
— Popovié, 1980: Popovié V., Au origines de la Slavisation des Balkans: la constitution des premiéres sklavinies Macédoniennes vers la fin du те siécle, Academie des inscriptions et belles-lettres Janvier—mars 1980, Paris, 1980,
-- Радовановињ, 1924: Радовановиќ B., Тиквеш и Рајец, Насеља и порекло становништва, књ. 17, Београд, 1924, 444- 445.
-- Симоска, 1965: Симоска, Д. Монети најдени во Хераклеја Линкестидска за време на ерхеолошките ископувања и конзерваторските работи во годините 1959—1961, Хераклеја II, Битола, 1965, 77--80.
— Соколовска, 1966: Соколовска B., Археолошки ископувања во Кумановскиот базен, 36АМ IV—V, Скопје, 1966, 99—101.
КРАТЕНКИ
1. ГИНИ: Гласник на Институтот за национална историја, Скопје, 2. ГМКД на нрм: Гласник на музејско-конзерваторското друштво на нр Ма-
кедонија, Скопје.
ГСНД: Гласник скопског научног друштва, Скопље.
T36@@: Годишен зборник на Филозофскиот факултет во Скопје.
ЗбАМ: Зборник на Археолошкиот музеј, Скопје.
AP: ArheoloSki pregled SADJ, Beograd.
AK,: Archidologische Karte Jugoslaviens, SAN, Beograd.
Dis. Jug.: Dissertationes jugoslavicae, Beograd.
D. O. P.: Dumbarton Oaks Papers, Washington.
MAA: Macedoniae Acta Archaelogica, Prilep—Skopje.
GORICA MIKULČIĆ — Skopje
Белешки
- Микулчиќ, 1966, 67; — исто TIR, 25, ↩
- Смојмирово, „Брестови“. С/з од селото, блага падина со остатоци од поголема античка населба. Во 1952. 53 година, случајно најдени повеќе златници (депо?), од кои пет солиди на Јустин I — Јустинијан I (м. Штип). Треска и магистралниот пат, опфатен со еид со кули; ранохрис- ↩
- Миокази, „Кале“. 2,5 км и. од селото, рид 400 м високо над Треска и магистралниот пат, опфатен со зид со кули; ранохрис- ↩
- Витолиште, „Заградничка Чука“. 2 км и. од селото, доминантен ↩
- рид над составот на два потока, во подножјето на масивот на ↩
- Перун. Платото опфатено со одбранбени зидови, големо сса 1,5 ха. Доцноантички кастел како заштита на значаен рударски регион. Монети: Јустинијан I, Ираклиј (A. м. Скопје 686, 1520). ↩
- Микулчиќ, 1967, 46—53; истиот, TIR, 132. ↩
- Дебреште, „Кале, Градиште“. Тумба во мочуришна рамница, до 57 главниот пат од северна Пелагонија кон Брод-Кичево. Римска и рановизантиска тврдина (175 х 157 м) опфатена со одбранбени зидови, со кули и порти. Ископувања во 1929 и од 1964 година до денес. Наоди од хеленистичко време до крајот на антиката. ↩
- Вулиќ, 1931, 150-151; — Микулчиќ, TIR, 40. ↩
- Десово, „Кале“. 4 км с. од селото, високо во планината Леска, рид со доминантна позиција. Издолжено плато, опфатено со цврст бедем, внатре темели од градби. Доцноантички планински опидум. Монети од 6 век. ↩
- Вулиќ, 1939, 24. — Микулчиќ, TIR, 42. ↩
- Јустинијан I (A. м. Скопје 3535) и постари. ↩
- Бањица, „Кале“. Висок рид, на 3 км ј/3 од Бањица, на зарам- 98 нетиот врв лежат остатоци од голем доцноантички опидум (4 ха). Добро се зачувани одбранбени сидови со кули и порти. На ј. крај од акрополата има голема базилика со придружни објекти. Доцноантички центар на областа Азот. Монета на Јустинијан I и Аркадиј. (DD Скопје). ↩
- Градско, „Стоби“. Антички град со урбан живот до доцната 99 антика. Животот во Стоби во 6 век имал сосем слаб интензитет без градски обележја. Со ископувањата во 1955 и 1962 г. се најдени неколку7 монети од Јустинијан I (A. м. Скопје 1502 и ↩
- ; во 1970—75 г, само неколку (Јустин I, Јустинијан I, Јустин II; во 1980 г. со чистење на т. H. „Казино“ — депо на фолеси од 6 век. ↩
- Вајсман, Стоби 1973, 7—83: ↩
- Алексова, 1959: Алексова Б., Средновековни наоѓалишта во Полозите гини 11/41, Скопје, 1959, 217- 233. ↩
- Aleksova 1960: Aleksova B. Kompleks iskopavanja u N. Dojranu, AP2 2, Beograd, 1960, 135—139. ↩
- Aleksova B., Prosek — Demir Kapija, Diss. jug. I, Skopje — Beograd, 1966, 1—102. ↩
- Aleksova-Mango, 1971: Aleksova B., and Mango C. Bargala: A Preliminary Report. D. O. P. Ne 25, Washington 1971, 265—277. ↩
- Bynuh, 1931: Bynuh H., Ископавања код Дебрешта, Споменик сан књ. 71, Београд, 1931, 150—151. ↩
- Vulić, 1938: Vulić N., AKJ, Blatt Kavadarci, Beograd, 1938. ↩
- Vulié, 1989: Vulié M. AKJ, Blatt Prilep—Bitolj, Beograd, 1939. ↩
- Byuxosuh-Toyoposuh, 1952: Вучковив-Тодоровињ Д., Неколико археолошких предмета крај Дојранског језера, Музеји 7, Београд, 1952, 164—167. ↩
- Гарашанин, 1959: Гарашанин М. и Д. Археолошке белешке са рекогносцирања у Источној Македонији, Зборник на Штипскиот Народен музеј I, Штип, 1959, 67—93. ↩
- slawische Landnahme in Makedonien ist vor allem in den Brandschichten der letzten spdtantiken Ansiedlungen und Festungen dieser Gegenden archadologisch ergreifbar. Diese Ansiedlungen stellen auch wichtige Kontakten zwischen der auslaufenden romidischen Welt bei uns, und der neuen slawischen Welt die sie erben wird, dar. Deswegen haben auch solche archdologische Fundplatze einen gewissen historischen Wert fur uns. ↩
- In den Ansiedlungen und Befestigungen des 6. Jhs. in Makedonien war die materielle Kultur schon stark pauperisiert geworden. Die wichtigsten Funden im chronologischen Sinne stellen die Miinzen dieser Zeit dar, die auch fiir die Laien sehr leicht erkennbar sind. Am meisten kommen die Miinzen von Justinian I vor, doch es scheint uns ganz sicher dass sie wegen ihrer Qualitét, ihrer Grésse und Haufigkeit auch sp&ter, am Ende des 6. und im friihen 7. Jh, im Umlaufe waren. ↩
- Nachfolgern Justinians sind durch ihre Miinzen immer geringer vertreten. So sind uns die Pragungen des friihen 7. Jhs. nur noch von 10 Lokalitaten bekannt. Nach diesem fingt eine lange Pause ohne Miinzen bis zum Ende des 10. Jhs, an, wann wir wieder Miinzen in diesen Gegenden im Umlaufe konstatieren werden. ↩
- Autorin hat in diesem Katalog zum ersten mal alle bekannte Miinzfunde des 6. Jhs. in den Rahmen von SR Makedonien gesammelt. Die Lokalitaten sind mit ihren Hauptmerkmalen und anderen Funden kurz vorgestellt, auch durch die sparliche Literatur unterstiitzt. Sie sind nach dem Gemeinderegister unterordnet. ‘ ↩