Macedoniae acta archaeologica 18 (2008) · стр. 447–449

Вардарски Рид том 1 Скопје 2005

ПРИЛОЗИ И РЕЦЕНЗИИ

Илустрација, стр. 447

3 плана (400 x 297 мм), целосен превод на англиски јазик

Од првичниот момент во 1995 година, па се до денес, систематските истражувања на Вардарски Рид континуирано ја збогатуваат ризницата на македонската археолошка наука и ни ги откриваат тајните на македонското културно наследство. Со исклучителен професионализам и огромна посветеност, Драги Митревски и неговиот одличен тим успеаја да го претворат овој локалитет во еден од најзначајните стожери за реконструкција на животот од минатите епохи во Долното Повардарие и пошироко.

локалитетот Вардарски Рид. Посебно е знача-

Во 2005 година, со публикување на први-

ен стратиграфскиот приказ на локалитетот од от том од едицијата Вардарски Рид, е напра-

каде што дознаваме за еволуцијата на населбавен првиот чекор во научното претставување

та низ 6-Те хоризонти на живеење (Вардарски на сознанијата добиени во периодот од 1995

Рид I, неолитска населба; Вардарски Рид II, до 2004 година. Во ова дело, кое изобилува

XIII - XI век пр. н.е.; Вардарски Рид III, X-IX со илустрации, планови на градби и рекон-

век пр. н.е., Вардарски Рид IV, VIII - VI/V век струкции, различни автори, како дел од арх-

пр. Н.е.; Вардарски Рид V, V - IV век пр. Н.е.; еолошкиот тим, публикуваат различни сег-

Вардарски Рид VI, Ш век пр. н.е. - I век н.е.) менти од истражувањата во зависност од

и 15-те културни слоеви како нивни фази. нивната стручна определба и аналитичка ра-

Стратиграфијата е јасно претставена преку бота.

фотографиите и цртежите на трите пресеци.

Првиот текст во книгата е преглед на ис-

Приказот на објектите од секторите Акропола, тражувачката работа од 1995 до 2004 година.

Јужна тераса и Источна тераса ни дава слика Тука, раководителот Драги Митревски преку

за градителскиот манир во различните епоинформации за позицијата на локалитетот,

хи, урбанизацијата на населбите, намената на геоморфолошките карактеристики на прос-

различните објекти и хронологијата на нивторот историјатот на истражувањата, стра-

ното постоење. Сето ова е дополнето со фототиграфијата и основните карактеристики на

графии на градбите, на подвижните наоди и откриените објекти во различните сектори,

планови на споменатите сектори.

постепено не воведува во проблематиката на Редоследот на текстовите според хроно-

од она што е периферија. Сарита Карпузова лошката припадност на темата која ја обра-

с таа што зборува за оваа специфична арботуваат како следен го определува трудот

хитектонска целина изградена во духот на на Златко Видески за бронзеното време на

праисториските традиции. Целокупниот ин-Вардарски Рид. Тука, за првпат, се објавуваат

вентар е прикажан со фотографии и цртежи, материјални остатоци од населбинското

групирани во седум табли.

живеење во доцното бронзено време од Ре-

Извештајот за истражувањата на секпублика Македонија. Преку анализата на

торот Акропола во 1995 и 1996 година, од архитектонските остатоци од градбите и

Вилијам Најдингер и Јула Метјус, е првиот движниот археолошки материјал, откриени

текст во Вардарски Рид - Том I, кој се однесува на археолошка активност во овој дел на Кофилак и Ридот 1. Видески донесува

на локалитетот. Резултатите што се претосновни заклучоци за организираниот населбински живот во овој период и на овој про-

ставени во извештајот се причина за натастор. Културниот хоризонт е означен како

мошните истражувања во наредните сезони. Вардарски Рид II, а специфичниот материјал

Со нивното комплетирање е овозможен пое илустриран со цртежи на девет табли.

широк преглед и поконкретни заклучоци за егзистенцијата на акрополата. Целокупниот

Првиот текст на Александра Папазовска во Вардарски Рид Том I e со наслов Слоеви

архитектонски концепт на просторот, негоод железното време на Вардарски Рид.

вата стратиграфија, објектите и движниот таа зборува за културните слоеви од рано-

материјал ги претстави Силвана Блажевска. то (Вардарски Рид Ш) и полното железно

Како најдобро зачувана целина се издвојува т.н. Централен комплекс од последните фази време (Вардарски Рид IV) на два различни сектори. Детално се прикажани остатоци-

на Вардарски Рид VI. Поради доминатната те од објектите, нивните карактеристики и

позиција и издвоеноста со внатрешен бедем движниот материјал, кој, пак, е претставен со

од остатокот на градот, Блажевска смета дека фотографии во осум табли. Иако постои не-

на акрополата можеби била лоцирана градската управа. Текстот содржи фотографии на достаток на податоци за поконкретни заклучоци во однос на градбите и организацијата

ситуациите и наодите, план на акрополата, на населбата низ вековите, сепак се добива

план на бедемот и негова реконструкција.

Организацијата на станбениот простор генерална слика за етапите во нејзиниот развиток како и нејзиниот крај. Ова се првите

и особено откриените наоди, се главните научни сознанија за населба од железното

причини Драги Митревски да ја определи Куќата на колекционерот како еден од време во Република Македонија.

Најрепрезентативниот објект на Вардар-

најинтересните објекти на Вардарски Рид. ски Рид е Стоата, изградена во втората по-

Таа е изградена на Источната тераса и е дел од Вардарски Рид VI. Големиот број артефакловина на IV век пр. н.е., во рамките на петтата населба. За неа, како дел од класичната

ти со хронолошка припадност од УП - Ил век агора на градот, пишува Емил Сламков. Тој

пр. н.е., откриени во рушевините на горниот кат од куќата, зборуваат дека сопственикот ги разгледува манирот на градење, фазите на објектот, просториите и нивната наме-

бил љубител на антиквитети. Во неговата колекција посебно се издвојуваат македонна. Опишани се и два придружни објекти, чијашто функција и целосен изглед не се ут-

ските бронзи од УП век пр. н.е и скулптурата на Афродита од IV век пр. н.е. Покрај фотоврдени поради оштетувањата од подоцнежните градби. Текстот е дополнет со фотогра-

графии од градбата, во текот на нејзиното фии, планови и виртуелна реконструкција.

откривање, текстот изобилува и со фотогра-

Куќата со колци потекнува речиси од ис-

фии на инвентарот, план на објектот и негова виртуелна реконструкција.

тото време како и Стоата, но огромните раз-

Со истражувањата е констатирана локаллики во манирот на градење го изделуваат изгледот на тоа што е урбано јадро на градот

ната керамичарска продукција за време на материјалните остатоци и монети откриени шестата населба. Единаесетте печки за Кера-

на Источната тераса, како дел од градот каде мика ги анализира Силвана Блажевска. За подобро разбирање на начинот на кој изгледала

што животот се одржал најдолго.

Бубан Хусеиновски зборува за оставаи функционирале античките печки, таа ги на-

та сребрени тетрадрахми од Ш век пр. н.е. ведува претставите на коринтските пинакси и аналогните печки кои се уште егзистираат

Покрај вообичаениот каталошки преглед на монетите, тој се задржува и на аналогиите од во македонските села.

Република Македонија и причините за нив-

За тореутските производи од Вардарски Рид пишува Марјан Јованов. Иако сите се

ното појавување.

Градежните материјали и начините на откриени во секундарен контекст, сепак, спо-

градење на Вардарски Рид ги опишува Билред постоечките аналогии овие предмети се

јана Пачкова-Куфојанакис. Таа ги истакнува датирани во втората половина на IV век пр.

сите архитектонски специфики на откриенин.е. Јованов го изнесува и мислењето дека тие се дело на македонските тореутски рабо-

те објекти.

Извештајот за конзерваторските на зафати тилници со веќе воспоставен уметнички стил кој може да се нарече македонски.

на локалитетот е дело на Милан Ивановски и

Скулптурата од Вардарски Рид сведочи

Сања Ивановски. Тука се објаснети методите на работа и употребените материјали. за религиозните убедувања на населението

Со анализата на 20-те погребувања открии нивниот естетски вкус. Во текстот на Вера

ени во повеќе сектори, Александра Папазов-Битракова-Грозданова имаме целосна слика

ска ја објаснува употребата на различни дена сите дела од камената пластика, откриени во периодот од 1996 - 2002 година. Посебно

лови од локалитетот во различните периоди. Од цртежите и фотографиите се забележуваат импресивни се скулптурата на Афродита од

гробните форми, ритуалите на погребување и Куќата на колекционерот, како и скулптурата на ефеб која е копија на познатото дело Агиас

гробните наоди.

На крајот од публикацијата се наоѓа текод Делфи. Како можни центри на производ-

стот на Фаница Велјановска за праисторискоство се посочени поголемите македонски

то население на Вардарски Рид. Како резулградови.

тат на нејзините истражувања на покојниците

Посебно интересна категорија предмети се минијатурните медицински сатчиња. Силвана

од Вардарски Рид, Милци и Сува Река, Блажевска е првиот истражувач во Република

Велјановска не запознава со антрополошките Македонија која се занимава со оваа пробле-

карактеристики на населението и нивната етматика преку публикувањето на трите при-

ничка припадност.

Крајниот впечаток за публикацијата Вармероци од Вардарски Рид. Со резултатите од

дарски Рид - Том I e дека пред нас имаме една хемиската анализа на содржината на едно од сатчињата и посочувањето на бројните ана-

извонредна целина од повеќе автори која логии, во потполност се објаснети намената

наметнува нови критериуми во Република Македонија, пред се, во научниот пристап и и можните оригинални контексти во кои се среќаваат различните типови.

начинот на објавување резултати од систе-

Причините за крајот на животот на Вар-

матските истражувања на еден локалитет. дарски Рид и времето во кое е последната

Гоце Павловски егзистенција, ги разгледува Марјан Јованов.

Скопје Заклучоците се изведени врз основа на