Macedoniae acta archaeologica 15 (1999) · стр. 426–427

Танас Вражиновски, Народна митологија, кн. I, II, Скопје - Прилеп, 1998

Илустрација, стр. 426

зија во средината на XIX век и епи-

ње на теренот? Забележани се сеќаграфичар од европски ранг, е еден од

вањата на мештаните, извршена е основоположниците на научниот при-

убикација на локалитетите, даден е стап во македонската археологија.

основниот опис. На археолозите им Неговите познавања на грчкиот и

преостанува да ги продолжат истралатинскиот јазик и култура се такви,

жувањата со своите методи, да докушто до денешен ден ги прават валид-

ментираат, можеби и да ископуваат и, НН преводите, коментарите и интер-

секако, да ги дефинираат културата и претациите на епиграфските текс-

времето кон кои тие припаѓале.

тови што ги откривал по археолош-

Анализирајќи ги наведените ките локалитети низ Македонија.

легенди и преданија, читајќи ги за-

Неговиот теренски дневник

писите за древните јунаци, архаичниобилува со питорескни записи и воз-

те обичаи, старите занаети, па дури и будливи маргиналии од патешестви-

сижсата на вволшебнитег приказни, јата што тој ги преземал пропатувај-

со очите на археологот можат јасно ќи делови од Македонија на маска.

да се видат многу елементи од мате-Од овие експедиции потекнуваат не

ријалната и духовната култура од само многубројните епиграфски ма-

изминатите епохи. Се препознаваат теријали - кои, впрочем и биле главна

тврдините, живеалиштата, некропоцел на неговите истражувања, туку и

лите, комуникациите, начинот на драгоцени податоци за археолошките

живеење, предметите од секојдневиелокалитети каде се тие наоѓани.

то и култот, обичаите и верувањата,

Делото на М. Димица и дава

па дури и митските суштества и дејстпосебна патина на нашата научна, ар-

вијата сврзани со нив.

хеолошка мисла, поставувајќи ја во

Во двотомното дело за народнајдоблесната европска традиција.

ната митологија на Македонците од

Паралелно со оваа тенденци-

етнологот Танас Вражиновски е собја, во приодот кон "старините" во тоа

ран, класификуван и обработен голем време во Македонија се развива уште

дел од старите или се уште актуелни еден пристап практикуван од прерод-

верувања, обичаи и митолошки сеќабениците и собирачите на народни

вања меморирани кај народот во една умотворби и етнографска граѓа. На-

или друга форма.

сочени кон фолклорното творештво.

Во првиот том се дефинираат обичаи и култура, преродбениците на

основните поими со паралели во станекое друго. понекогаш дури и интусе препокриени или камуфлирани во рословенското религиско и митолошко наследство. Потпирајќи се исклу-

текот на вековите.

чиво врз словенската традиција, опи-

За односново дело, секак посоодветен ќе биде зборот на еТНОшани се одделни култови, свети мес-

лозите, кои ќе ги согледаат постручта, космогониски теми, верувања во врска со природните појави, со живи-

но неговите дострели или евентуалните недостатоци. Судот. пак на вреот свет на растенијата и животните,

мето ќе биде најмеродавен. Меѓутоа, како и имагинарниот свет од народната демонологија.

од аспект на археолог што се обидува

Со тоа, всушност, се прикажа-

да навлезе во енигмите на словенската митологија и вера, им предлагам ни некои аспекти и манифестации на овие верувања, како одразот на ани-

на сите оние што се интересираат за мизмот, тотемизмот, маанизмот, фе-

оваа проблематика, книгата Народна митологија на Македонците не само тишизмот, народната идеологија, ма-

внимателно да ја прочитаат, туку таа гиските дејствија, односот со задгроб-

да им стане и мегдан за работа, и ното ИТН.

На ваков, воопштен начин се

"ископување".

Ентузијазмот со кој етнолозборува и за одделни христијански

гот Т. Вражиновски ја реализирал светци чиј култ е особено присутен во

својата задача, макар што се чини Македонија, за нивната хиерархија, за

парадоксално, внесува нова енергија, своевидниот синкретизам со постари-

отвора поинакви видици и донесува те верувања, за посредничката улога

многу драгоцени податоци, пред се за што им се припишува во обраќањето

словенската археологија. И не само до Господа, за нивните моќи, начин на

тоа. Во времињата кога ископувањаоддавање почит и славење.

та се прескапа и ретка инвестиција,

Прикажани се и одделни сеќа-

дивите копања ги пробиваат сите мовања и митски претстави за народни

рални лимити, а законската регулатијунаци и историски личности.

ва талка, публикациите од овој вид Ни

Во Книга II, во чијшто поднаслов стои Етнографски и фолклор-

нудат алтернатива: археолошки истражувања по етно-материјалите. ни материјали, прикажана е граѓа од

Народното творештво никонародното творештво со изворен ка-

гаш не не изневерило! Впрочем, веќе рактер поместена во поглавјата за

скоро два века, уште од преродбенс-Создавањето на светот, Светите води, Култните камења, Светите ХНВОТНН,

ките записи, тоа е сигурен извор и богата ризница од која се напојува, Светите дрвја и 3a светците.

Остануваме вчудовидени од

покрај другите, и археолошката мисла на нашиов простор.

присуството на атавизми во верувањата, култовите, обредите, од народ-

Елица Манева ното паметење и од несомненото пре-

Филозофски факултрт, познавање на постарите митолошки

Скопје феномени и покрај наслагите со кои