Macedoniae acta archaeologica 14 (1995) · стр. 254–257

Ivo Lukanc, Les imitationes des monnaies d'Alexandre le Grand et de Thasos, Edit Cultura, Wetteren (Belgique) 1966,

во времето на X-XI век, а чиј посликува три типа гробни конструк-

тепен пад и згаснување настанува во ции: гробни јами оградени и покри-

крајот на XII век. Бидејќи не се утврдени нејзините граници, а с исени со поголеми и помали плочести камења; гробни јами покриени со

тражен само сегмент од неа, така и временските рамки би можеле да се локални шкрилести плочи и овални гробни јами делумно оградени со

прошират. Направена е грешка во поголеми или помали камења. Кај

текстот за гроб бр. 5 за кој се вели последниве во 6 случаи се констати-

дека има 4 наоди, а очигледно тоа се однесува за гроб бр. 50.

рани штици по надолжната надво-

Англискиот превод на резирешна страна, потпрени со камен. Од вкупниот број истражени гро-

мето и анализата на ископаниот мабови, 16 се детски скелети, а 31 се

теријал (58-64 стр.) ја прават книгата на Л. Кепеска достапна и за скелети на ВОЅраСНН индивидуи. Иако не е направена комплетна ан-

другите јазични подрачја.

трополошка анализа, Кепеска забележува дека предметите за лично

ЛИДИЈА БЛАЖЕВСКА

украсување се најчесто присутни во женските и детските гробови, така што 23 гроба имаат наоди. Тоа се

YOK 904-03 : 737 (497) "652" (049.3)

обетки - алки, наушници, прстени и белезици од бронза и стакло чии бројни аналогии ги наоѓаме на сред-

Ivo Lukanc, LES IMITATIONES DES новековните некрополи во Прилеп,

MONNAIES D' ALEXANDRE LE Демир Капија, некрополата кај па-

GRAND ET DE THASOS, EDIT

ликурската базилика кај Стоби, и

CULTURA, Wetteren (Belgique) 1966, пошироко, на некрополите во Ср-

pp. 128, Pl. 174

бија и Бугарија датирани од X до XII век. Раритетен примерок на

Пред само три години оваа иста издавачка куќа ја објавила книтериторијата на Македонија и најверојатно византиски импорт се

гата на Иво Луканц за златните чифтот обетки од бронза и сребро

монети на Диоклецијан. Во неа со позлата и емајл од детскиот гроб

авторот вложил многу години рабр. 19. Малиот крст - привезок од

бота и извонреден труд; затоа книолово е најден на покојниковите

гата наиде и на соодветен прием гради во гроб 18 и е датиран во X-XI

меѓу нумизматичарите и лубитевек. Во гроб бр. 5 има мал кера-

лите на оваа материја ширум светот. Сега овој ист автор, инаку екомички сад со држалка, производ на локална работилница и остаток од

номист по професија и нумизпаганскиот обичај за ставање при-

матичар - аматер, не изненадува со лог на покојникот.

нова книга - за имитациите на мо-Велики, имитациите на неговите нетите на Александар Велики и на монети од Тасос.

пари останаа ограничени на некои

Проблематиката што И. Jly-

периферни региони на хеленистичкиот свет: на Балканот и во Подуканц тука ја обработува привле-

навјето, во Мала Азија и Арабија. кува внимание на бројни европски нумизматичари уште одамна. Досе-

Почетоците на ова имитирање во внатрешноста на Балканот Луканц га најдобро беа обработени T. н. источнокелтски монети, собирани и

ги поврзува со познатите историски настани. Првиот настан е распаѓасистематизирани уште кон крајот на

њето на Имеријата на Александар XIX и почеток на XX век. Авторот

Велики и стремежот на популацине потсетува дека во досегашната

ите зад северната (балканска) гралитература не постои единствен став околу прашањето кој ги ковал

ница на хеленистичкиот свст да се тие пари. Наодите од регионот на

вклучат во медитеранската заед-Долното Подунавје се одбележани

ница. По ова уследила пенетрацијата на Келтите на Балканот: Скоркако гетодакиски (K. Преда, 1973). Наодите од Средното Подунавје

дисците извршиле силна политичка и културна експанзија во внатрешглавно се третирани како производи

носта на Средниот Балкан. Келтна Подунавските или Источните Келти (Р. Форер, 1908; М. Десефи.

ската култура се раширила и во 1910-1915; K. Пинк, 1939-1974:

Долното Подунавје. Далеку на југо-Р. Гебел, 1973: М. Прајс, 1991).

исток, во срцето на Тракија, Галите Д. Ален (1987) ги одбележува ка-

основале една држава (Тилис); таму ко монети на Источните Келти, но и

нивниот владетел Кавар во градот Кабиле масовно ковал монети. Овие на балканските народи. П. Поповиќ (1987) доаѓа до заклучок дека нај-

пари не биле варварски имитации големиот дел на оваа продукција

туку регуларни емисии од хеленски може да се поврзе со Скордисците.

тип и стандард. Сепак, другите заос-А бројни бугарски автори наодите

танувеле зад нив.

од Бугарија едноставно ги одбеле-

Авторот доаѓа до заклучок жувала како тракиски имитации.

дека келтската популација несомнено била зачетник на ковањето на

Авторот укажува и на фактот

имитациите на македонските, пајондека секогаш не може едноставно

ските и грчките монети, меѓутоа ова да се одделат имитациите од ориги-

копирање го прифатиле и продолналите. Се уште не се определени

жиле и Гетите, Дакијците, Тракијасни критериуми по кои тие би се

јците и други. Од тие причини авторазграничеле. Некои серии, особено најраните имитации, се исто толку

рот предлага наместо источнокелтски овие монети да се одбележат убави и квалитетни колку и ориги-

како балкански имитации на посоналите, со понекоја ортографска

чениот простор. Тие биле во упогрешка поради која ги вбројуваме

треба од околу 300-220 г. пред н. е. во имитациите.

Во натамошниот текст ав-

Наспроти големата популар-

торот дава исцрпна типологија и ност на монетите на Александар класификација на наодите опфате-

носта на Балканот, со цел да се ни во книгава, нивна метрологија и

запрат зачестените упади на келтските и другите балкански племихронологија. Потоа зборува за цир-

ња во римските провинции Макекулацијата на тие монети, дава пре-

донија и Ахаја, предизвикале потглед на сите познати остави и доаѓа

реба од дополнителни финансиски до одредени заклучоци.

средства. Биле активирани и грч-

Втората глава им е посветена

ките градови на црноморскиот брег на имитациите на тетрадрахми од

да се вклучат во политиката на Рим. Тасос. Авторот не воведува во ос-

Тоа е времето пред Римјаните да ја новната литература, зборува за пе-

освојат Тракија. Се врбуваат и потриодизацијата, продукцијата и орга-

платуваат локалните тракиски вланизацијата на ковницата, за емиси-

детали и водачи. Од тие причини ите и нивната хронологија. Според

вакви тетрадрахми биле ковани (и И. Прокопов (1987), најголемиот

прековувани) во римските ковници дел на овис тетрадрахми од тасоски

(во Македонија) и несомнено во цртип потекнуваат од времето на рим-

номорските (грчки) ковници, а не во ската управа во Македонија. Сепак,

келтските, тракиските и другите помислува дека Римјаните сами не

балкански племенски центри.

стоеле зад толку големата продук-

Натаму, авторот зборува за ција во "Тракискиот регион. Меѓу

типовите на имитациите (римски реовие наоди се наоѓаат бројни пос-

публикански, автономни македонтари монети прековани во тасоски

ски, на Маронеја, хибриди-имитатип. Тоа може да се објасни со го-

ции; потоа за класификацијата и лемата популарност на тасоските

хронологијата. Следи прегледот на тетрадрахми ширум Тракија и Дол-

85 познати монетни остави од Грното Подунавје (Ст. Топалов, Ф. де

ција, Турција и Албанија, потоа од Калатај), меѓутоа причините биле

Бугарија и Романија. Прегледот е несомнено подлабоки. Оставите нај-

пропратен со позначајните студии дени во градовите Одесос и Месем-

посветени на овие наоди. По ова врија на Понт, укажуваат дека

следи хронологијата на оставите, вакви имитации биле прекевани и

нивната метрологија и општите закво тие градови. Серијата монети со

лучоци.

натпис ОРАКОМ несомнено била

Последната глава претставукована под понтскиот крал Мити-

ва каталог на обработените наоди. драт VI во текот на војната против

На почетокот се дадени имитациите Рим, а за потребите на неговите

на монетите на Александар Велики понтски одреди (Калатај 1988, То-

(тетрадрахми и драхми. поделени во палов).

групи и подгрупи). Следат имитаци-

Историските настани од тоа

ите на тетрадрахмите од Месемвривреме на Источниот Балкан пружа-

ја и Одесос, потоа на Филип Ш Ариат клуч за решавање на овој проб-

деј и, на крајот, на Тасос (11 групи лем. Засилените военополитички

акции на Рим на крајот од Пи во

со повеќе подгрупи) и варварските раниот | век пред н. е. во внатреш-

имитации (10 групи). Третираните монети (вкупно 2075) се претстав-

татите ги објавив во мад 6, 1980 ени на 174 табли со фотографии.

година.

На страна 16, ф. и. 14, авто-

И покрај бројните бугарски,

рот дословно вели: “Tome Јанакиевромански и западни нумизматичари

ски претпоставува дека тврдината кои во нашево време се занимаваат

била уништена за време на варварсо оваа проблематика. д-р Иво Лу-

ските навлегувања од север во втоканц успеал во својата книга за прв-

рата половина на УІ век. меѓутоа, пат целосно да ја опфати и система-

веднаш потоа богатото депо на тизира оваа материја, извлекувајќи

железни орадија и опрема го поврги досегашните констатации на на-

зува со Аварите, односно со големаведените автори, но дополнувајќи

та аварска опсада на Цариград во ги со свои анализи и заклучоци. На

626 година. Ваквиот заклучок внетој начин, книгата на И. Луканц до-

сува забуна, а нелогичноста е очибива атрибути на еден прирачник

гледна."

без кој во иднина тешко некој да

Доколку внимателно се проможе успешно да се снаоѓа со из-

чита мојот труд, ќе се заклучи дека ложената проблематика. Ерудици-

добиените сознанија се базираат врз јата на авторот е одразена во ме-

резултатите од истражувањата на тодологијата на неговото работење

теренот и историските настани што H ВО изборот на литературата.

се случувале во тоа време. Имено, Издавачката куќа "Култура" од Ве-

сондите отворени на различни пунктерен, Белгија, со своето светско

тови на тврдината ми овозможија да реноме се потрудила и овој пат те-

дојдам до заклучок дека таа е еден од четириесетте кастели, кои, спохничката опременост на книгата,

ред византискиот историограф Произгледот, како и нејзината содр-

копиј, Јустинијан ги изградил или жина, да бидат на највисоко можно

обновил со цел да се заштитат ниво.

жителите во случај на варварски

ИВАН МИКУЛЧИЌ

упади преку Дунав. Моето мислење дека тврдината кај с. Стрежево е една од новоподигнатите го поткрепувам со фактот дека со наведените удк 949.717.02 (.05/049.3)

археолошки истражувања не се откриени материјални остатоци пос-Коста Аџиевски, пелагонија

тари од Јустинијановото време, а во СРЕДНИОТ ВЕК, Издавач:

особено со тоа што од истражените Институт за национална историја,

сегменти на бедемот не се конста-Скопје 1994

тира дека тие се градени во еден зафат, без преградби.

Во ова свое дело, покрај

Мојата претпоставка дека другото, авторот се осврнува и врз

тврдината била уништена во втозаштитните археолошки истражу-

рата половина од VI век, а богатото вања на лок. "Кале", с. Стрежево - Би-

депо од железни орудија и опрема тола, кои ги изведував јас, а резул-

го поврзувам со Аварите - не треба