Macedoniae acta archaeologica 14 (1995) · стр. 252–254

Лилјана Кепеска, "Задна Река - Грмајте, средновековна некропола"

блок. Во VI век таа е често сместена и врз олтарните гробови, односно

ологија така и воопшто во проучувањата на Далмација.

правоаголните или крстовидни кон-

Во секој случај, делата од овој фесии со реликвии.

тип. покрај другото, се мошне ин-

Амвоните или проповедилниците се наоѓани во фрагменти, но

спиративни, поттикнуваат слични истражувања и внесуваат свежа и и тоа е доволно за да се класираат

позитивна енергија во делокругот во два типа и две положби на смес-

на својата проблематика.

тување. Нивното украсување, глав-НО, е продукт на работилниците на

ЕЛИЦА МАНЕВА

Брач, што, впрочем, беше констатирано и за другата камена пластика од далматинските ранохрис-

УДК 904-03 : 737(497) "652" (049.3)

тијански цркви.

Како што се гледа од изло-

Лилјана Кепеска, "ЗАДНА РЕКА - женово, и како граѓа, и проблемски

ГРМАЈТЕ, средновековна II. Шевалие успева да ги систематизира, прикаже и обработи сите

НЕКРОПОЛА", Завод за заштита достапнии релевантни елементи кај

на спомениците на културата и приранохристијанските цркви од Дал-

родпите реткости и Музеј - Прилеп, манија.

Прилеп 1995, 83 стр. 40 илустрации,

Осврнувајќи се на претход-

7 табли, еден план, текст на

англиски јазик и резиме

ните истражувања, таа прави приказ на сите проучувачи што се занимавале со оваа проблематика

"Да се работи, да се заврши и објави" е максимата што ја водеше почнувајќи од Дон Фране Булиќ, па

Лилјана Кепеска во објавувањето на се до ХШ меѓународен конгрес за

нејзиниот труд "Задна Река - Грмајранохристијанска археологија во

те, Средновековна некропола" ис-Сплит и Пореч во 1994 година.

тражувана од 1983 до 1990 година и

Почитувајќи го сето она што

континуирано презентирана во стручпред неа е направено на ова поле и чувствувајќи ја својата студија како

ните гласила.

Книгата претставува значаен надградба на истражувањата од претходниците, П. Шевалие го прави

придонес во истражувањето на словенските некрополи на територија благородниот гест делото да го пос-

на Македонија, особено затоа што вети на споменот на Фране Бушкариол, Иванка Николаевиќ, Ѓуро Ба-

го пополни дисконтинуитетот на монографско објавување на резулслер, Златко Гуњача, Дуе Рендиќ-Миочевиќ и Иво Бојановски.

татите. Од "Просек - Демир Капија

И поради сите тие дејци, но

и другите словенски некрополи! на секако и поради нејзината дослед-

Д-р. Блага Алексова објавена во ност, огромен труд и инвенција, се

1966 година изминаа четириесет години. Ова не значи дека не се ис-

црквата Св. Никола во с. Манастир, Трпчева Црква во с. Дуње и Задна тражувани средновековни некрополи. Свое обелоденување чекаат пре-

Река - Грмајте во с. Витолиште. Арку 60 гроба од лок. Првеница -

хеолошките истражувања на последниве три локалитети се уште Прентов Мост, 124 гробови од лок.

траат. Книгата би била збогатена Св. Еразмо, преку 200 гроба од не-

доколку беа приложени археолошка крополата од Водочкиот комплекс,

карта на наоѓалиштата и неколку фотографии од локалитетите.

преку 300 гроба од лок. Моредвис итн.

Второто поглавје Некропола

Кризата што се почувствува

Задна Река - Грмајте (14 стр.) е во археолошките истражувања кои се водеа по обем систематски, а

вовед за истражувањата на словенвсушност беа заштитни, редуцирани

ската некропола чии хоризонти се од финансиски и ред други причини,

преплетуваат со античката некропола, лоцирана над реката Задна, се рефлектира и во објавените

1,2 км северно од с. Витолиште. резултати кои се сведуваа на кон-

Каталогот на гробовите (15 - цизни извештаи од теренските ис-

45 стр.) нумерирани од 1 до 51 е тражувања.

даден коректно. Наша забелешка е

Лилјана Кепеска во Воведот (11-13 стр.) - Материјалната култура

што не се дадени и античките гробови 4, 10, 11 и 15 кои се внесени на на словенското население во Мари-

планот. Тоа се два типа гробни конструкции: гробни јами со цели и фрагментирани поголеми и помали тегули од типот "на две води" И гробни цисти од локални шкрилести плочи. Само гроб 10 има наоди: пар обетки од жица со копеци 24 мониста.

овскиот крај преку археолошки остатоци и наодите во некрополите — го посочува прилепскиот дел од Мариово како извонредно богат простор за живеење потврден со 63 локалитети од праисторијата, антиката и средниот век. Од 19 средновековни локалитети, при реког-

Словенската некропола ја носцирањата се забележани траги

сочинуваат 47 гробни конструкции од доцноримски и рановизантиски

на редови со ориентација запад - населби, фортификации и некрополи. Утврдувања има на локали-

исток, со помали отстапувања кон север или југ. По богатството на татите близу селото Кален, Маркови

гробните содржини го издвојуваме Кули - Градок во с. Манастир и Уба-

гробот бр. 2 во кој се најдени една ва Глава во с. Чаништа. Траги од

бронзена и 6 стаклени белезици, средновековни населби се регистри-

прстен со ромбовидна глава, пар рани на локалитетите: Катун во с.

обетки со биконусна јагода и две Кален, Вирој во c. Вепрчани, Or-

обетки - алки. Гроб бр. 38 има 15 ради во с. Бешеишта, Св. Петка -

наоди од кои 3 наушници, б прстени Голем Град и Урвич во с. Вито-

и 6 бронзени белезици.

лиште. Некрополи се регистрирани

Тип на некропола и анализа на локалитетите: Св. Архангел во с.

на археолошкиот материјал (46-56 Кокре, Турчија во с. Бешеишта, Сто-

стр.) е следното поглавје во кое

јанов Шупор во с. Мелница. околу Во Заклучокот (57 стр.) се Кепеска ги изнесува своите истра-

вели дека некрополата ќ припаѓала жувања на гробните конструкции

на селска населба која се развивала што не ги уништил забот на времето и не ги однела реката. Раз-

во времето на X-XI век, а чиј посликува три типа гробни конструк-

тепен пад и згаснување настанува во ции: гробни јами оградени и покри-

крајот на XII век. Бидејќи не се утврдени нејзините граници, а с исени со поголеми и помали плочести камења; гробни јами покриени со

тражен само сегмент од неа, така и временските рамки би можеле да се локални шкрилести плочи и овални гробни јами делумно оградени со

прошират. Направена е грешка во поголеми или помали камења. Кај

текстот за гроб бр. 5 за кој се вели последниве во 6 случаи се констати-

дека има 4 наоди, а очигледно тоа се однесува за гроб бр. 50.

рани штици по надолжната надво-

Англискиот превод на резирешна страна, потпрени со камен. Од вкупниот број истражени гро-

мето и анализата на ископаниот мабови, 16 се детски скелети, а 31 се

теријал (58-64 стр.) ја прават книгата на Л. Кепеска достапна и за скелети на ВОЅраСНН индивидуи. Иако не е направена комплетна ан-

другите јазични подрачја.

трополошка анализа, Кепеска забележува дека предметите за лично

ЛИДИЈА БЛАЖЕВСКА

украсување се најчесто присутни во женските и детските гробови, така што 23 гроба имаат наоди. Тоа се

YOK 904-03 : 737 (497) "652" (049.3)

обетки - алки, наушници, прстени и белезици од бронза и стакло чии бројни аналогии ги наоѓаме на сред-

Ivo Lukanc, LES IMITATIONES DES новековните некрополи во Прилеп,

MONNAIES D' ALEXANDRE LE Демир Капија, некрополата кај па-

GRAND ET DE THASOS, EDIT

ликурската базилика кај Стоби, и

CULTURA, Wetteren (Belgique) 1966, пошироко, на некрополите во Ср-

pp. 128, Pl. 174

бија и Бугарија датирани од X до XII век. Раритетен примерок на

Пред само три години оваа иста издавачка куќа ја објавила книтериторијата на Македонија и најверојатно византиски импорт се

гата на Иво Луканц за златните чифтот обетки од бронза и сребро

монети на Диоклецијан. Во неа со позлата и емајл од детскиот гроб

авторот вложил многу години рабр. 19. Малиот крст - привезок од

бота и извонреден труд; затоа книолово е најден на покојниковите

гата наиде и на соодветен прием гради во гроб 18 и е датиран во X-XI

меѓу нумизматичарите и лубитевек. Во гроб бр. 5 има мал кера-

лите на оваа материја ширум светот. Сега овој ист автор, инаку екомички сад со држалка, производ на локална работилница и остаток од

номист по професија и нумизпаганскиот обичај за ставање при-

матичар - аматер, не изненадува со лог на покојникот.

нова книга - за имитациите на мо-