Macedoniae acta archaeologica 12 (1991) · стр. 201–209

За стелата од Сирково

Надгробната стела од с. Сирково кај Кавадарвци откриена е во 1980 година на локалитетот Струглива Чешма на оддалеченост од 500 м западно од селото. Споменикот за првпат е објавен во студијата „Споменици од хеленистиочкиот период во срм“, (Скопје 1987), вброен во групата на ретките релјефи од овој тип откриени на нашиот терен. Наодот со фотографијата и со краток коментар беше приклучен дополнително кон текстот на публикациајта, непосредно пред да влезе во печат",1 со што се зголемуваше бројот на ретките примери на надгробни релјефи од хеленистичко време.2 -

Уште во споменатата прилика беше истакнато дека стелата има две фази на користење: во првата се изведени ликовните претстави, а во втората е исклесан натписот десно од нив во слободното поле, односно беше констатирано дека првата фаза припаѓа на хеленистичкото, а втората на римско време. Секако дека во првичното објавување беше земена предвид постарата фаза заради хронолошката припадност на целината и тоа само толку колку што дозволуваа временските и техничките можности. Сметајќи дека споменикот заслужува подетална типолошка стилска и епиграфска обработка, ќе се обидеме во оваа прилика да ја изведеме.

Стелата е изделкана од крупно-зрнест мермер во поле со дизмензии 50х43 см и длабочина до 3 см. На дното во средината има еден додаток со широчина од 24 см и висина од 3 см, којшто служел за прицврстување во земјата над гробната јама. На долната страна на правоаголното поле изведена е пластична лента во висина од 6,5 см на која се наоѓа натпис. Десниот агол на лентата е оштетен уште пред испишувањето на натписот, што е очигледно кога ќе се види спомени-КОТ in situ. Во широкото поле претставени се во преден план две женски фигури. На левата страна на дифрос со пластично профилирани ногари седи покојната поставена во профил, свртена на десно. Облече-На е во долг хитон, завиткана во химатион, кој ја прекрива главата како марама и ја поддржува со десната рака. До неа фронтално е поставена друга женска фигура, исто така во долг хитон кој лесно паѓа покривајќи ги нозете до прстите; таа е елегантно нагрната со химатион кој го замотува телото, држејќи ги краевите со десната рака на градите.Со левата рака поддржува еден дел од химатионот, давајќи и нота на отменост на фигурата чија тежина паѓа на десната Нога. Ilomefy нив стои трета фигура, плитко изделкана, која со повеќе сигурност би ја идентификувале како слугинка заради сместувањето во втор план, отколку како дете; колку дозволува зачуваноста, може да се насети благо свртување кон покојната.

И покрај тоа што од забот на времето фигурите се благо истрошени, сепак се назира фината обработка на облеката. Хитоните лесно се наслонуваат на телата за да завршат во ситни, речиси плисирани набори. Химатионите се изведени како прозирни наметки под кои, се чини, се чувствува долната облека или косата на покојната, исчешлана во шињон. Целата претстава делува смирено, постигнато со умешноста на хелинистичкиот мајстор. Меѓутоа, како мајсторот да имал пред себе две различни мостри кои ги користел. Кога добро ќе се наблудуваат двете жени, се чувствува еден несооднос во димензиите. Прво, главата на покојната е многу помала од главата на личноста која стои а при тоа се поставени во ист план. Потоа, со комплетната висина дедикантката доминира во претставата, додека покојната, чии нозе се подигнати и поставени на потпирка-табуре, делува доста помала. Најчесто на стелите со слични претстави, каде една личност стои, а друга седи, разликата во висината изнесува најмногу само главата на онаа која стои. Очигледно се работи сепак за не и највешт мајстор кој се трудел да ги следи повеќе или помалку тенденциите во хеленистичката пласти-

Надгробниот споменик тематски произлегува од типот „наискус“ којшто се јавува, како што е познато, уште во класичанта епоха на У век“,3 а понатака во IV, III век“4 постепено добива нови типолошко-стилски особености. Во хеленистичката епоха има тенденција на отфрлување на фронтонот.5 Во егејскиот простор на островите, во Атина, на тракискиот брег во Мала Азија, Македонија, Тесалија, одбележувањето на гробот со надгробна релјефна плоча е доста присутна појава и претставува обичај да се искаже почит и тага кон покојникот.6

Од овој тип на стели каде покојната седи во профили, а другата личност ја следи, постојат разни варијанти: со присуство на деца, на слуги или во придружба на една или повеќе личности. Уште во класичанта епоха се среќава на сличен начин илустрирано збогување со покојниот, без директно ракување, на пример, како на стелата на телно,7 каде жената седи на стол-дифрос, со вертикално поставени ногари и профилирани, а машка особа стои фронтално поставена. На една стела од Солун покојната е во иста положба како на нашиот пример со шамија на главата која ја поддржува под брадата со десната рака,а во придружба на три особи датирана во крајот на хеленистичката епоха.8

Сл. 1 Стела од Сирково Ph. 1 La stéle де Sirkovo
Сл. 1 Стела од Сирково Ph. 1 La stéle де Sirkovo

На стелата од Козани во иста позиција како на нашиот пример се поставени две жени; едната седи на левата страна, а онаа десно стои. Релјефот е плиток и доста површно работен, очигледно провинциска изведба. Споменикот е датиран спрема натписот во крајот на I век пр.

Што се однесува до стилските аналогии, ќе ја посочиме стелата од Родос од Ш век, каде покојната седи на стол со исто профилирани ногари, а облеката е блиску третирана како на примерот од Сирково; наспроти стои жена фронтално изведена која тука пружа рака.10 Ваков распоред на личности кој е поблизок на нашиот пример е почест со претстава на жена која седи и машка особа која стои, фронтално поставена. Примерот од Родос е датиран во крајот на Ш век пр.н.е. на кој споменик во крајот на хеленистичкото време е изделкан натпис, што истовремено претставува пример за второстепена употреба.11 Кон споменатата типолошко-стилска аналогија може да се приклучат спомениците од Делос со две особи од крајот на II и почетокот на I век,12 или од Византион со три особи од I век пр.н.е.13 или доцнохеленистичката стела од Кикладите."“.14

Во кругот на бројно sg ty оа стели во малоазискиот простор, категоријата на споменици „Жена седи и жена стои придружени со деца или слуги“ се поретки, датирани во крајот на хеленизмот. Меѓутоа, примерот од Смирна концепциски и стилски е најблизок до нашиот. Жената која стои е многу слично изведена и фронтално поставена, само обратно налево, а надесно покојната седи во профил и го поддржува химатионот како марама под брадата, придружени со две деца; стелата е датирана во крајот на П век пр.н.е.15 5

Ако пак одделно се обидеме стилски да ги анализираме фигурите, ќе најдеме повеќе сличности и на стелите и на теракотите од хеленистичката епоха. Фигурата која стои стилски упатува на теракотите од Мирина посебно на еден примерок од гробот А, датиран во втората половина на Ш век; идентичноста тука се следи и во пренесувањето на тежината на десната нога и формирањето на химатионот околу телото.16 Но, благата површност и конвенционалноста потсетува на некои .

ns. Г. Tovgétooyhou, Extygagés бус Maxedoviac, Авѓуа 1958, 57 v. 46. “EB. Pfuhl. H. Мори. 263, п. 1053.

и Yhid., 255. н. 1011.

2? Delos XXX, 93 п. 83, n. 169.

9 E. Pfuhl, H. Mobius, п. 1040

. SE. Pfuhl. H. Мори. п. 989.

Има големи сличности со женските статуи тип Голема Херкуланка, изведена како прототип, се мисли од Праксител, а покасно во Хеленистичката и римската епоха често праизведувана, па и на територијата на Македонија: М. Bieber, The Sculpture of примери од крајот на II и почетокот на I век.17 Исто така, и за фигурата која седи или во иста поза, или на иста столпца со слично третирање на химатионот, може да се каже дека се има едно чувство на блага прозирност која е присутна на стелите од Кизикос, од Родос, датирани од втората половина на III Вех до раниот II век пр. н.е.18

Во првобитната изведба стелата имала лентеста рамка како паспарту, што течела низ сите четири страни. Потврда за претпоставката наоѓаме на левата страна каде со длето е грубо изведено порамнување на пластичната лента. На таа страна на полето на површината се чувствува недоработеност. И на горната лента која е отстранета исто така дополнително, видно е грубото обработување на површината. Десно од ликовните претстави, во слободното поле, се забележува порамновање на плочата со нагласено мазнење, веројатно за да се добие доволно слободно поле, за да биде изведена посветата; и на таа страна изведено е отстранување на пластичниот паспарту, со којшто порано била заокружена сликата.

Во прилог кон предлогот, дека стелата била по втор пат употребена зборуваат и натписите. Оној кој е поставен во полето десно од ликовите се чита Νίνι τῇ θυγατρὶ μ‹ν›ήμ(ης) χάριν. Натписот на долната лента на стелата е изделкан на веќе оштетената површина и искршеното ќоше и гласи Г(биос) Avotov каб) Tava Маохіа. Во прв момент се чини дека првиот дел на натписот (ГЛУСТОУ КА) припаѓа на постарата односно првата фаза на споменикот. Но, со подетална анализа се намстнува друга размисла. Ако Гаиос син на Лисиас го подигнал споменикот ео првата фаза), не е логично да бидат претставени двете жени. Обично дедикантот во вакви групни надгробни престави е изведен како стои, а покојникот — покојничката како седи. Се поставува прашањето каков е сега односот на Г. Л. со Гаиа Маркиа? Дали не се тие две личности во исто време дедикантите на натписот посветен на Нинис, нивната ќерка (2), а при тоа служејќи се со веќе од порано изработената стела, посветена на друга личност за нас непозната. Буквите на првиот дел од натписот (СА СТОУ КА(І)) делуваат како да се помали од останатите, меѓутоа, тие се полесно изведени веројатно поради зарам-ПеТаТа површина и се поплитки наспроти другиот дел покриен со натписот (ГАІА МАРКІА) каде споменикот бил оштетен па дури и ќошето искршено. Затоа се чини дека на таа страна изведувачот - писар бил приморан погрубо и понерамномерно да ги испише буквите. Нелогично се чини, исто така, да се претпостави натпис само на едната страна од натписното поле дополнително допишан односно на долниот дел од пластичната лента, а да се почитува претходниот натпис од другата страна на лентата.

Ако пристапиме кон палеографската анализа ќе констатираме дека буквите на двата натписа имаат големи сличности. Почнувајќи од долниот ред натпис, односно со гама, употребена двапати, гледаме дека нема големи разлики; ламда има раширени хасти, со десната која ја надвишува буквата, исто така очигледно и кај алфа и кај ми; ипси- 17 E. Pfuhl. H. Mobius, 252, n. 992. * ). лон(от) не е секогаш исто испишан па дури во едно исто име, но затоа на две различни имиња пак хастите-краци се лепезесто раширени; капа(та) е со две пократки хасти од вертикалната, а ро со долга хаста и мало колце, забележано е на датираните натписи помеѓу 117-138 година; ми, ни и ста многу се широки, забележани меѓу 100-205 година; сигма(та) е лунарна, која се јавува од крајот на Г век пр.н.е. но со отворени краеви е карактеристична за времето од 170-210 година; алфа(та) со високо продолжена десна хаста и средна благо закосена укажува на II-III век. Нерамномерноста на буквите е присутна на сите натписи, но повеќе се ч ствува таму каде што не е рамна површината на каменот. Така и ре ве: кај ка(и) се споила со гама(та) како лигатура, или пак е испуштена бидејќи немало доволно простор за испитување на сите букви.19

Ономастиката исто така пружа податоци вредни за одгонетнување на фазите на употребата на стелата. Машкото име со македонска двочлена ономастичка формула (римски преномен + грчко македонски патронимик) укажува очигледно на римскиот период, што секако може да биде во употреба во времето на републиканската управа најрано, односно од доцнохеленистичкиот период. Римскиот преномен Гаиус се среќава на некои споменици во Верија најрано на преминот од | век пр.н.е. во I век н.е.,20 а името Лисиас е вообичаено и се среќава на натписите од Верија, во Дасаретија (Џепин), во Пајонија (Живојно, Чепигово).22

Името на донаторката Гаиа Маркиа е создадено од римски преномен и помен произлезен од римскиот когномен. Името Гаиа е забележано во Македонија (Верија), Пајонија (Ресава, Кавадарци, Подлес-Велес, Чичево-Градско) и др. додека Маркиа се среќава во Верија во II и III век на неколку натписи,24 во Линкестида,25 Деуриопос (Дабница, Прилепец и др.).26

Само името на покојната Нинис засега не е познато на натписите во нашите краишта или на античка Македонија. Застапено е на спомениците од Мала Азија, како на еден од Сардис, коишто имиња се среќаваат, на грчко-римските натписи, а Л. Робер ги нарекува „домашни“.

271, Robert. Noms indigénes dans ГАзе Mineure gréco-romaine Paris 1963, n. 445, Милс, Nuvet (gent); L. Zgusta, Klein asiatische Personennamen, Prague 1964, Nuvic (f.), п. 1040-3. Што се однесува до датирањето на натписите секако треба да се земат предвид повеќе елементи. Вообичаената поздравна формула (μνήμης χάριν) се среќава на спомениците во I век поретко,28 а доминира на надгробните плочи од П и Ш век, особено во најблиското подрачје на Горна Македонија (од средината на II век во Еордаја до средината на Ш век во Линкестида).

Компаративната анализа на споменикот не упатува кон поточното датирање, при тоа јасно издвојувајќи ги двете фази:

- во првата се изведени релјефните претстави во времето на доцниот хеленизам и тоа можно е да се работи за крајот на II до почетокот на I век, од кое време не се зачувани имињата на покојничката или дедикантот,

- ВО втората употреба од стелата не се сочувани натписите од првата фаза, а се испишани имињата на покојната и на нејзините родители како дедиканти во времето на втората половина на II век до почетокот на Ш век.

NINIS се среќава во римско време во Дарданија (Липљан), на латински натпис, F. Papazoglu, Srednjobalkanska plemena и Ba oa sko doba, Sarajevo 1969, 179, авторката го смета за епихорско име.

Треба да се подвлече дека првата jora кај нини на фотографијата се чини како да е E (ета), меѓутоа, нема горна хаста а оштетувањето на каменот дава можнот да се помисли за постоење на долна и средна хаста.

Θ. Ριζάκης, Г. Τουρκάτζογλου..., br. 124, 132 – Еордаја, br. 159, 166, 168 – Флорина. . “ Стелата е изработена од прилепски квалитетен мермер, по изведената експертиза на проф. Ристо Стојанов, за што искажувам благодарност.

VERDA BITRAKOVA GROZDANOVA - Skopje

SUR LA STELE DE SIRKOVO

(RESUME)

La stèle funéraire du village de Sirkovo près de Kavadarci a été découverte en 1980 dans la localité appelée Strugliva Ce3ma, a 500 m a l’ouest du village. Ce monument a été édité pour la première fois dans l’étude intitulée „Les Monuments de Macédoine de l’époque hellénistique“ (Skopje, 1987) et a été mis au nombre du groupe de reliefs rares de ce type qui avainet été découverts dans cet espace. Déjà alors, on a signalé que l’usage de cette stéle avait eu deux phases: dans la premiére avaient été exécutés les représentations figurées, tandis que dans la seconde phase une inscription avait été incisée dans le champ libre a droite des représentations. Dans la premiére édition, on avait en vue la phase plus ancienne (de Геродие hellénistique) 4 cause de l’appartenance chronologique de cet ensemble et cela seulement dans les cadres des possibilités temporelles et techniques. Estimant que ce monument mérite une analyse typologique, stylistique et épigraphique plus détaillée, nous essayons maintenat d’en faire une.

_ La stéle est taillée dans un marbre plus granuleux avec un champ aux dimensions 50x43 cm, elle a un relief dont la profondeur ne dépasse pas 3 ст, tandis que la largeur de la bande sur laquelle se trouve l’inscription inférieure atteint 6,5 ст. Биг la base de I’analyse stylistique, cette stéle eut, mise dans le contexte des stéles semblables de la région plus large de a Macédoine antique, de la céte thrace, de l’Asie Mineure et des iles égéennes (les exemples de Thessalonique, KoZani, Rhodes, Kyzikos, Smirna, les Cyclades), étre datée de la fin du Ше du début du Ier siécle.

Белешки

  1. Откривањето на споменикот на теренот е изведено од Драган Дакиќ, а потоа и однесен во збирката на Народниот музеј во Кавадарци. Во таа прилика беше договорено идно комплетно и студиозно објавување на стелата. ↩
  2. B. Bir ракова-Г розданова, Спомениците од хеленистичкиот период во срм, Скопје 3 ↩
  3. K. Friis Johansen, The attic grave reliefs of the classical period, Copenhagen 1951; H. Diepolder. Die attischen grabreliefs des 5 und 4 Jahrhundert v. Chr., Berlin 1931. ↩
  4. N. Firatli. Les stèles funéraires de Byzance gréco-romaine, Paris 1964; Ch. Picard, Manuel d'archéologie grecque, periode classique – IVe siècle, III, Paris 1948, 10-11; Ibid., Sur trois stèles hellénistiques de Delos et de Thasos, BCH LXXVIII (1945), 262-275; E. Pfuhl, H. Möbius. Die ostgriechischen Grabreliefs I-II, Mainz 1977, 263, 255. ↩
  5. Ch. Picard, BCH LXXVIII, 266. ↩
  6. S. Carouzou, Musée archéologique national, collections des sculptures, Athènes 1968; M. T. Couilloud, Reliefs funéraires des Cyclades, BCH XCVIII (1974), 415-436; Idem., Les monuments funéraires de Rhénée Delos XXX. Paris 1974; E. Pfuhl, H. Möbius, Op. cit. ↩
  7. K. Friis Johansen. op. cit.. 40, fig. 21. ↩
  8. Ch. Avezou. Ch. Picard, Inscriptions de Macédoine et de Thrace, BCH XXXVII (1912), 104. 105. ↩
  9. Θ. Ριζάκης. Γ. Τουράτσογλου, Επιγραφές άνω Μακεδονίας. Αθήνα 1958, 57 ν. 46. ↩
  10. E. Pfuhl. H. Möbius. 263. n. 1053. ↩
  11. Ibid.. 255. н. 1011. ↩
  12. Delos XXX. 93 n. 83. n. 169. ↩
  13. E. Pfuhl. H. Möbius. n. 1040 ↩
  14. M. T. Couilloud. BCH XCVIII (1974). n. 35. fig. 88. денес во Музејот во Авињон. ↩
  15. E. Pfuhl. H. Möbius. n. 989. ↩
  16. S. Mollard-Besques. Myrina II. Paris 1963. 106. pl. 125. с. Има големи сличности со женските статуи тип Голема Херкуланка, изведена како прототип, се мисли од Праксител, а покасно во Хеленистичката и римската епоха често праизведувана, па и на територијата на Македонија: M. Bieber, The Sculpture of the Hellenistice Age. New York 1967. 176; В. Сколовска, Античка скулптура во срм, Скопје 1987, 68-72. ↩
  17. E. Pfuhl. H. Möbius. 252. n. 992. ↩
  18. Ibid.. 240. 241. n. 932. n. 935 (Kizikos). 243 n. 943 (Rodos), 241 n. 935 (m. London). ↩
  19. Висината на буквите зарији од 1,5 см до 3 см: Г = 2 см., A 51,8 см., A=1,8 - 3 см., I=1,5 - 2,3 см., K=2 - 2,8 см., P=3 cm; О,У=1,8 - 2,2 cm.; Датирањето во најголема мера e базирано на W. Larfeld, Handbuch der attischen inschriften, Leipzig 1902: 0. Pitaxne. Г. TovedttoyAov, Op. cit.; M. Guarduci, epigrafia Greca, Roma 1967, 377, за лунарните букви ја посочува појавата во доцен хеленизам и присуство во римскиот период. ↩
  20. A. Tataki, Ancient Beroea, Prosopography and society, Athens 1988, 136, br. 339. “21 Thid.. 177. n. 616. ↩
  21. Н. Bynuh, Споменик LXXI, бр. 592, Споменик XCVIII, бр. 51, бр. 388. 2 a Tataki. ор. cit. 396, fn. 400; H. Вулив, Споменик LXXI, бр. 174, бр. 148, бр. 83, бр. ↩
  22. A. Tataki. op. cit., br. 864, 865, 1088. ↩
  23. Θ. Ριζάκης. Γ. Τουρατζόγλου, п. 162. ↩
  24. Н. Вулић, Споменик LXXI, бр. 456, бр. 376. ↩
  25. L. Robert. Noms indigènes dans l'Asie Mineure gréco-romaine Paris 1963, n. 445, Νινις, Νινει (gent); L. Zgusta, Klein asiatische Personennamen, Prague 1964, Νινις (f.), n. 1040-3. ↩
  26. E. PE, H. Mobius, op. cit., ↩

Résumé

Sur la stèle de Sirkovo

Dans sa premiére exécition, la stéle avait un encadrement en bande comme un passpartout de tous les quatre cétés. Cette supposition est confirmée par le fait que du cété gauche la bande plastique est aplanie avec un ciseau d’une таптете grossiére. Dans cette partie du champ, on sent que la surface n’est pas achevée jusqu’a la fin. On apercoit le méme traitement grossier de la surface sur la bande supérieure qui a été plus tard enlevée. Dans le champ libre, a droite des représentations figurées, on apergoit un aplanissement de la plaque par un polissage plus puissant dans le but d’obtenir un plus grand champ pour l’incision de la dédicace.

Les inscriptions parlent aussi en faveur de la proposition a savoir que la stéle a été utilisée une seconde fois. Celle qui se trouve dans le champ a droite des figures est lue comme Νίνι τῇ θυγατρὶ μ‹ν›ήμης χάριν. L’inscription sur la bande inférieure a été incisée sur la surface endommagée antérieurement et dans l’angle cassé et elle est ше comme Г(биос) Avoiov κα(ì) Γαΐα Μαρκία Au premier abord, il semble que la première partie de l'inscription inférieure (TAYCIOYKA appartienne a la phase plus ancienne, c’est à-dire à la première phase du monument. Mais une analyse plus détaillée impose une autre réfléxion. Si Gaius, fils de Lycias, a fait élevé ce monument (dans la premiére phase), la représentation des deux femmes n’est pas logique. Dans ces représentations funéraires le dédicant est d’habitude représenté debout, tandis que le défunt (ou la défunte) est représenté(e) assis(e). La question qui 5e pose est de savoir quel est maintenant le rapport entre G.L. et Gaia Markia. Ces deux personnages ne sont-ils pas en méme temps les dedicants de l’inscription dédiée a leur fille Ninis by; en utilisant la stéle exécutée antérieurement et dédiée a une autre personne ue nous ignorons? Les lettres de la premiére partie de l’inscription (GLY-

IOYKA) ont l’air plus petites que les autres, mais elles avaient été incisées plus facilement probablement a cause de la surface aplanie et sont moins profondes, comparées a celles de l’autre partie qui est couverte par linscription (ГАТА MAPKIA) ot le monument avait été endommagé avant d’étre écrit et son angle méme cassé. C'est pour cela, il semble que dans cette partie l’auteur de l’incision a été obligé d’écrire les lettres d’une maniére plus grossiére et moins égale. П parait aussi illogique de supposer qu'il y ait eu une inscription écrite ultérieurement seulement sur une partie du champ, c’est-a-dire dans la partie inférieure de la bande plastique sans respecter l’inscription antérieure de l’autre partie de la bande.

Si on fait une analyse paléographique, on constatera que les lettres des deux inscriptions ont une grande ressemblance. Elles ont les caractéristiques du Пе et du début du Ше sicle. La hauteur des lettres varie de 1,6 a 3 cm (Г-2 cm, A-1,8 ст, A=1,8 - 3 cm, I=1,5 -2,3 ст, K=2 -2,8 cm, P=3 cm, O, Y=1,8 -2,2 cm). L’inégalité des lettres est visible sur toutes les ge se, mais elle est plus marquée 1a ot la surface de la pierre n-est pas plane.

En ce qui concerne la datation des inscriptions, il faut en tout cas prendre en considération plusieurs éléments. La formule de salutation habituelle μνήμης χάριν se rencontre plus rarement dans les monuments du Ier siécle et elle domine sur les plaques funéraires des Пе et Ше s., surtout dans la région la plus proche de la Macédoine Supérieure (du milieu du Пе 5. en Eordée juqu’au milieu du Ше 5. еп Lyncestide).

L’analyse comparative du monument nous permet de faire une datation plus précise, en distinguant nettement les deux phases:

— dans la premiére phase ont été exécutées les représentations en relief dans la période du bas hellénisme; il est possible qu'il s’agisse ici de la fin du Пе. ou du début du ler s., le nom de la défunte et du dédicant n’étant pas sauvegardé;

- dans le second usage de la stele, les inscriptions de la premiere phase n'ont pas été sauvegardées, tandis que le nom de la défunte et celui de ses parents qui sont les dédicants ont été écrits dans la deuxiéme moitié du Пе ou au début Чи Ше siécle.