Macedoniae acta archaeologica 12 (1991) · стр. 273–274

Милица и Ѓорѓе Јанковиќ, Словени у југословенском Подунављу, каталог на истоимената изложба; издавач: Музеј града Београда, Београд 1990

УП век.

Поимот Јужни Словени авторите го извори „Склавини“. Интересно е што 1990; 149 стр. текст од што 68 стр. исто-

наодите и резултатите од Муши и кај Бариско-археолошки преглед, 48 стр. ката-

јина Башта и Опово кај Панчево повторлог, избор на литература и резиме на

но се стручно рехабилитирани и означени француски јазик, 43 табли цртежи, 5 фо-

како најстари хронолошки и словенски тографии и 2 хронолошки табели.

точки во Југославија.

Каталогот е составен дел на истои-

Во поднасловот „Словените и Вимената изложба одржана во текот на

зантија1 е интересен податокот кој е во 1990 година во Конакот на кнегиња Љу-

согласност со историските собитија дека бица во Белград со желба и логични ам-

во Галијата и Ромулијана се инфилтрирабиции вакво дело полно, илустративно и

ни Словени во византиската одбранбена многу дидактички презентирано да го од-

концепција. Има мноштво примери а побележи и збогати VI интернационален

себно во поднасловите „Освојување на конгрес на археолозите слависти. Гледа-

Балканскиот Полуостров“ и „Општествоно во југословенски рамки самата тема е

то и културата на подунавските Словени крајно амбициозна и тешка а веќе реали-

до VIII век“ кадешто археолошкиот зазирана претставува монумент на музеоло-

клучок, културно и хронолошки истовешката активност.

тен, се аплицира на историскиот создавај-

. Изложбен сопатник и документ со

ќи синтетичка слика за состојбите на тој те inti М. и Ѓ. Јанковиќ кој по

на вредност е каталогот на авторите

простор и на самите локалитети. Тоа е изразено во главите за стапот, стопансвојата идеја и концепција излегува од

ството и погребните обичаи на Словенивообичаените рамки на каталошки нуме-

те. Во овие глави може многу сликовито рус и попр ф номија и функција

да се следи процесот на адаптација и стана историско-археолошки водич со доста

билизација со изградување на нов начин карактеристики на прирачник за дадена-

на живеење, општествено устројство и та тема и проблематика. Проблематика-

стопанисување.

та е поделена врз основа на историските

Втората глава го носи насловот собитија на неколку поглавја: Ј сло-

„Словените на Дунав“ и во неа е изложевени, Словените на Дунав и Словените

но доселувањето на Бугарите и резултапод Византија и Унгарија. Во рамките,

тите од тоа доселување, односно раселупак, на одделни теми и делови покрај

вањето и запуштањето на словенските толкувањето на историските извори се

населби. Во ова време на историската вградува и чисто археолошката реконе-

сцена стануваат Франките со својата дотрукција на животот на Словените во

ста организирана држава што битно влиодреден момент и простор.

јае на историскиот изглед на Подунавје-

Првата глава „Јужни Словени“ е

то. Бугарите и Словените во Панонија и средното Подунавје формираат свои кнеосврт на словенските култури во пра и

оисторијата на просторот од Лаба до

жества, а како посебни и многу значајни

пар како и влијанието на Готите и

државни форми се Велика Морава и Бу-Сарматите и нивните култури. Истовре-

гарија. Еден од најзначајните настани во мено станува збор и за тоа дека во Поду-

IX век е покрстувањето на Словените и навјето се до населувањето на Балканот

примањето на византиските мисии на и во Панонија не се констатирани или по-

дворовите од новоформираните држави. ставената идеја да се даде што поисцрпна

Археолошки гледано оваа манифе-

и попрецизна слика на Словените во jyroстација е тешко да се потврди, но затоа

словенското Подунавје.

во поглед на погребниот обичај има ради-

КИРИЛ ТРАЈКОВСКИ, кални промени кога спалувањето на покојниците е дефинитивно напуштено.

Доста интересна е интерпретацијата на авторите за начинот и за носителите

NENAD CAMBI, ANTICKI PORTRET на Комани кулатурата во Албанија и Ма-

U HRVATSKOJ, ZAGREB 1991, NAкедонија. Посебен дел зазема и Белоб

KLADNI ZAVOD MATICE HRVATдската културна група која од повеќе

ЅКЕ, 193 стр. текст, 24 табели со 126 фоаспекти е атрибуирана како словенски

тографии

производ на словенската компонента која живее на просторот на Славонија во X-

Од перото на познатиот истражувач ХШ век.

на класичната археологија и античката

„Словените под Византија и Унгари-

уметност Ненад Камби тукушто излезе ја“ е насловот на историскиот период бо-

од печат студијата посветена на една од гато илустриран, поткрепен и документи-

многу суптилните сфери на искажувањеран, а со изразена желба да се нагласат и

то на човекот од античкиот свет - скулпомалите и помалку значајни собитија

птурата, односно портретот, откриен на што се одвивале на просторот на Југосло-

територијата на Хрватска. Античката цивенското Подунавје.

вилизација која се ширела постепено и

Посебно место зазема историјата на

неизедначено по источниот брег на ја-Белград и Браничево како едни од нај-

дранот, најрано остава посилен печат со битните или стратешки најсуштествените

формирањето на грчките колонии во градови каде што Словените ја креирале

средна Далмација, на островите Корчула, својата политика и култура. Меѓутоа, го-

ис, Хвар, а потоа и на крајбрежјето. лемиот подем на унгарската држава и на

Во контактите на автохтоното насе-Византија, водена од куќата на воинствс-

ление со цивилизациите од Медитеранот ните Комнени, ќе остават вечни траги,

авторот ги подвлекува влијанијата од пред се, во археолошка и културна сми-

Етрурија, од хеленскиот свет и конечно сла а на авторите ќе им отстапат матери-

со политичката доминација на Рим и од јални докази за изградувањето на свос

римската култура. Меѓутоа, се наметнува гледање на овие историски манифестации

сознанието дека портретот на третирапреку богатиот и луксузен археолошки

ниот простор претставува доминанта во фонд откриен во Подунавјето.

урбаните средини формирани на брегот и

Во Заклучокот се појавува дел од

островите од Истра до Јужна Далмација Несторовата хроника каде што наездата

како Пола, Јадер, Салона, Нарона и Иса. на Монголите како последна историска

По краткиот увод во кој се објаснува секвенца, или поточно катастрофа, го за-

разгледуваното подрачје населено со клучува излагањето што Сс истовремено и

илирските популации во првиот милееден од најматните и најзначајните пе-

ниум и неговото вклопување во рамките риоди на Словените кои подоцна својата

на римските провинции со римска адмиполна афирмација ќе ја остварат форми-

нистративна управа, следи кратка глава рајќи ги своите кралства и царства.

каде се посочени типовите на античките портрети кои се обработувани, почнувај-

Посебен дел е Каталогот со 111 ка-

ќи од монументалните статуи преку биталошки единици од кои секоја означува

стите и надгробните споменици до оние археолошки локалитет. Дадени се гене-

работени во минуциозна техника на наралиите на локалитетот и податоци за движниот материјал, а во продолжение

кит и монети.

се изнесени засебно предметите со M0-

Во претставувањето на различните требните каталошки елементи. Вкупниот

категории на споменици со портретно број на експонати од околу 1300 на изло-

обележје, авторот ги користи и епиграфжбата и на идејата за археолошко прет-

ските извори кои на било кој начин ги ставување на овој проблем и простор му

објаснуваат појавите на портретирање на дава голема сериозност, посебно што до-

значајни личности од царските фамилии, сега тоа се случува за првпат.

императорите, претендентите на престолот и членовите на семејствата, како и

Двете хронолошки табли изведени

одлуките на градските управи, или желсо визуелно претставување на движниот

бата на богатите граѓани да се појават материјал, населбите и погребувањата

како мецени за изведување на дела од кабитно ја збогатуваат и илустрираат по-

Белешки

  1. МАЛ ↩