Macedoniae acta archaeologica 12 (1991) · стр. 273–274
Милица и Ѓорѓе Јанковиќ, Словени у југословенском Подунављу, каталог на истоимената изложба; издавач: Музеј града Београда, Београд 1990
УП век.
Поимот Јужни Словени авторите го извори „Склавини“. Интересно е што 1990; 149 стр. текст од што 68 стр. исто-
наодите и резултатите од Муши и кај Бариско-археолошки преглед, 48 стр. ката-
јина Башта и Опово кај Панчево повторлог, избор на литература и резиме на
но се стручно рехабилитирани и означени француски јазик, 43 табли цртежи, 5 фо-
како најстари хронолошки и словенски тографии и 2 хронолошки табели.
точки во Југославија.
Каталогот е составен дел на истои-
Во поднасловот „Словените и Вимената изложба одржана во текот на
зантија1 е интересен податокот кој е во 1990 година во Конакот на кнегиња Љу-
согласност со историските собитија дека бица во Белград со желба и логични ам-
во Галијата и Ромулијана се инфилтрирабиции вакво дело полно, илустративно и
ни Словени во византиската одбранбена многу дидактички презентирано да го од-
концепција. Има мноштво примери а побележи и збогати VI интернационален
себно во поднасловите „Освојување на конгрес на археолозите слависти. Гледа-
Балканскиот Полуостров“ и „Општествоно во југословенски рамки самата тема е
то и културата на подунавските Словени крајно амбициозна и тешка а веќе реали-
до VIII век“ кадешто археолошкиот зазирана претставува монумент на музеоло-
клучок, културно и хронолошки истовешката активност.
тен, се аплицира на историскиот создавај-
. Изложбен сопатник и документ со
ќи синтетичка слика за состојбите на тој те inti М. и Ѓ. Јанковиќ кој по
на вредност е каталогот на авторите
простор и на самите локалитети. Тоа е изразено во главите за стапот, стопансвојата идеја и концепција излегува од
ството и погребните обичаи на Словенивообичаените рамки на каталошки нуме-
те. Во овие глави може многу сликовито рус и попр ф номија и функција
да се следи процесот на адаптација и стана историско-археолошки водич со доста
билизација со изградување на нов начин карактеристики на прирачник за дадена-
на живеење, општествено устројство и та тема и проблематика. Проблематика-
стопанисување.
та е поделена врз основа на историските
Втората глава го носи насловот собитија на неколку поглавја: Ј сло-
„Словените на Дунав“ и во неа е изложевени, Словените на Дунав и Словените
но доселувањето на Бугарите и резултапод Византија и Унгарија. Во рамките,
тите од тоа доселување, односно раселупак, на одделни теми и делови покрај
вањето и запуштањето на словенските толкувањето на историските извори се
населби. Во ова време на историската вградува и чисто археолошката реконе-
сцена стануваат Франките со својата дотрукција на животот на Словените во
ста организирана држава што битно влиодреден момент и простор.
јае на историскиот изглед на Подунавје-
Првата глава „Јужни Словени“ е
то. Бугарите и Словените во Панонија и средното Подунавје формираат свои кнеосврт на словенските култури во пра и
оисторијата на просторот од Лаба до
жества, а како посебни и многу значајни
пар како и влијанието на Готите и
државни форми се Велика Морава и Бу-Сарматите и нивните култури. Истовре-
гарија. Еден од најзначајните настани во мено станува збор и за тоа дека во Поду-
IX век е покрстувањето на Словените и навјето се до населувањето на Балканот
примањето на византиските мисии на и во Панонија не се констатирани или по-
дворовите од новоформираните држави. ставената идеја да се даде што поисцрпна
Археолошки гледано оваа манифе-
и попрецизна слика на Словените во jyroстација е тешко да се потврди, но затоа
словенското Подунавје.
во поглед на погребниот обичај има ради-
КИРИЛ ТРАЈКОВСКИ, кални промени кога спалувањето на покојниците е дефинитивно напуштено.
Доста интересна е интерпретацијата на авторите за начинот и за носителите
NENAD CAMBI, ANTICKI PORTRET на Комани кулатурата во Албанија и Ма-
U HRVATSKOJ, ZAGREB 1991, NAкедонија. Посебен дел зазема и Белоб
KLADNI ZAVOD MATICE HRVATдската културна група која од повеќе
ЅКЕ, 193 стр. текст, 24 табели со 126 фоаспекти е атрибуирана како словенски
тографии
производ на словенската компонента која живее на просторот на Славонија во X-
Од перото на познатиот истражувач ХШ век.
на класичната археологија и античката
„Словените под Византија и Унгари-
уметност Ненад Камби тукушто излезе ја“ е насловот на историскиот период бо-
од печат студијата посветена на една од гато илустриран, поткрепен и документи-
многу суптилните сфери на искажувањеран, а со изразена желба да се нагласат и
то на човекот од античкиот свет - скулпомалите и помалку значајни собитија
птурата, односно портретот, откриен на што се одвивале на просторот на Југосло-
територијата на Хрватска. Античката цивенското Подунавје.
вилизација која се ширела постепено и
Посебно место зазема историјата на
неизедначено по источниот брег на ја-Белград и Браничево како едни од нај-
дранот, најрано остава посилен печат со битните или стратешки најсуштествените
формирањето на грчките колонии во градови каде што Словените ја креирале
средна Далмација, на островите Корчула, својата политика и култура. Меѓутоа, го-
ис, Хвар, а потоа и на крајбрежјето. лемиот подем на унгарската држава и на
Во контактите на автохтоното насе-Византија, водена од куќата на воинствс-
ление со цивилизациите од Медитеранот ните Комнени, ќе остават вечни траги,
авторот ги подвлекува влијанијата од пред се, во археолошка и културна сми-
Етрурија, од хеленскиот свет и конечно сла а на авторите ќе им отстапат матери-
со политичката доминација на Рим и од јални докази за изградувањето на свос
римската култура. Меѓутоа, се наметнува гледање на овие историски манифестации
сознанието дека портретот на третирапреку богатиот и луксузен археолошки
ниот простор претставува доминанта во фонд откриен во Подунавјето.
урбаните средини формирани на брегот и
Во Заклучокот се појавува дел од
островите од Истра до Јужна Далмација Несторовата хроника каде што наездата
како Пола, Јадер, Салона, Нарона и Иса. на Монголите како последна историска
По краткиот увод во кој се објаснува секвенца, или поточно катастрофа, го за-
разгледуваното подрачје населено со клучува излагањето што Сс истовремено и
илирските популации во првиот милееден од најматните и најзначајните пе-
ниум и неговото вклопување во рамките риоди на Словените кои подоцна својата
на римските провинции со римска адмиполна афирмација ќе ја остварат форми-
нистративна управа, следи кратка глава рајќи ги своите кралства и царства.
каде се посочени типовите на античките портрети кои се обработувани, почнувај-
Посебен дел е Каталогот со 111 ка-
ќи од монументалните статуи преку биталошки единици од кои секоја означува
стите и надгробните споменици до оние археолошки локалитет. Дадени се гене-
работени во минуциозна техника на наралиите на локалитетот и податоци за движниот материјал, а во продолжение
кит и монети.
се изнесени засебно предметите со M0-
Во претставувањето на различните требните каталошки елементи. Вкупниот
категории на споменици со портретно број на експонати од околу 1300 на изло-
обележје, авторот ги користи и епиграфжбата и на идејата за археолошко прет-
ските извори кои на било кој начин ги ставување на овој проблем и простор му
објаснуваат појавите на портретирање на дава голема сериозност, посебно што до-
значајни личности од царските фамилии, сега тоа се случува за првпат.
императорите, претендентите на престолот и членовите на семејствата, како и
Двете хронолошки табли изведени
одлуките на градските управи, или желсо визуелно претставување на движниот
бата на богатите граѓани да се појават материјал, населбите и погребувањата
како мецени за изведување на дела од кабитно ја збогатуваат и илустрираат по-
Белешки
- МАЛ ↩