Macedoniae acta archaeologica 14 (1995) · стр. 243–244

Joachim Werner, Der Grabfund von Malaja Pereščepina und Kuvrat, Kagan der Bulgaren (München 1984)

половина на УП век од кругот на номадските Zdeněk Váňa по името на наоѓалиштето во

народи, односно на бугарскиот каган Куварт. Бијело Брдо во Славонија - СР Хрватска).

Гробниот карактер се потврдува со прису-Според него, оваа словенска културна група

ството на фунерарните дарови како сабјата која егзистира главно од крајот на X до

со бојниот ремен, златниот рог за пиење (кој почетоците на XII век, се издвојува на про-

бил и номадска ознака за власт). седлото од сторот на североисточна Југославија, а е

кое е сочуван оковот, масивните сребрени распространета и во Унгарија, Словенија и

узенгии и други предмети. а особено дрведелумно во Трансилванија продирајќи и во

ниот сандак обложен со четвртести златни соседните словенски подрачја и инфилтри-

плочки (најдени се 250 со дим.: 6,6 х 6,5 см). рајќи се до поново време во подунавската

За жал, предметите од железо, бронза, кофолклорна носија. При тоа, во неа се споиле

ска, дрво, ткаенина и тн. не се сочувани, словено-аварските, старохрватските, словен-

како ни остатоците од стрели и рефлексни. ско-кетлашките и великоморавските влијанија, како и традициите на панонското автох-

номадски лакови кои не го привлекле вниматоно население се новопридојдените Угри.

нието при откривањето како скапоцените

Недостигот на унгарскиот елемент

предмети.

Овде се среќаваат и византиски, сасајужно од Дунав и дава други обележја на

нидски и „номадски“ садови од племенити словенската материјална култура од тоа

метали и тоа 19 сребрени, 17 златни и еден време во Источен Балкан. Ова е, впрочем, се

дрвен со оков од позлатено сребро, како и понагласено и со резултатите од најновите

златна лажица долга 19,8 см. ° архелошки истражувања во Србија, Бугарија

Особено е интересна низанката од 69 и Македонија /забел. Е. M./.

византиски златни солиди од кои најмладите

И покрај нееднаквиот пристап кон

припаѓаат на Констанс II (641-668). Таа, по проблемите на одделни простори (што во

својата концепција личи на церемонијалните некои случаи е адекватно и на постоечката

и свадбените ѓердани со византиско потекло. литература) оваа публикација преставува многу полезна студија која ги синтетизира

И меѓу белегзиите има чифтови со сознанијата на историјата, материјалната и духовната култура на Словените.

изразито византиско потекло слични на оние што се најдени по скривалиштата во Египет,

ЕЛИЦА МАНЕВА

Кипар и др. места, а биле носени од мажи од повисоките византиски слоеви, веројатно не само како накит туку и како ознака на висок ранг. Но, и во гробот на аварскиот каган во Кунбабоња во Унгарија најден е чифт белег-JOACHIM WERNER, DER GRABFUND

зии што покажува дека овој накит како VON MALAJA PERESCEPINA UND KU-

ознака на висок ранг, бил носен и кај нома-VRAT, KAGAN DER BULGAREN (MUNC-HEN 1984)

Илустрација, стр. 243

Во издание на Баварската академија на науките, на 45 страници текст и 32 табли со бројни илустрации објавен е. од перото на

првата половина VII век, а била прикачена познатиот археолог J. Werner, извонредно

на ремен широк 5,7 см. Според J. Werner, богатиот и значаен наод од Manaja Перешче-

овој ремен не бил од типот на бојните украпина при што се дадени и нови толкувања за

сен со псевдо-копчи, туку се носел само во неговата припадност.

посебни прилики и веројатно бил официјален

Наодот е откриен уште во 1912 г. од едно овчарче кај селото Малаја Перешче-

дар од византискиот император при доделувањето на титулата патрикиј. На врвот колапина близу до градот Полтава во Укранина.

нот завршувал со златно јазиче (150.19 гр.), Повеќе децении ова наоѓалиште, од кое по-

исто така, типично за изработките на визанкрај другото потекнуваат и златни предмети

тиските златари од УП век.

чија тежина изнесува околу 20 Кгр., го пре-

Со вториот ремен од кој се сочувани дизвикувало вниманието на научната и пошироката јавност.

металните делови се поврзува носењето на сабјата која е богато украсена и повеќе има

J. Werner, како голем познавач на

„парадна“ улога, а како тип на оружје се раносредновековната материјална култура

врзува за азијатските традиции.

во европските простори, врз основа на пе-

Меѓу наодите има и половина од зладантната анализа на откриените предмети и податоци од историските извори доаѓа до

тен тордиран торквес, од типот што се 3aKONчува со кука, но дали овие торквеси биле заклучок дека во овој случај не се работи за вообичаено скривалиште туку за гробен наод

носени од мажите од високите слоеви на кој припаѓал на видна личност од првата

номадските општества или пак од жени погребани со нив не е извесно. Претпоставката

одамна го дала својот придонес на совремедека и овој наод може да им се припише на

ната историографија. Таа непосредно не потличните гробни дарови на каганот не е без

сетува на маестралното творештво на Луј Бреје, кој токму во оваа библиотека 1950 г. основа.

Меѓу најзначајните предмети што го

го публикува своето последно дело ,, Vizantijska civilizacija“* (Nolit, Beograd 1976), kako атрибуираат овој наод, секако, се двата печатни прстења со врежани монограми.

конечен производ на животот посветен на

Според читањата на J. Werner, на

истражувањата.

едниот стои името Xofedctov, Хоодатои,

Авторот на книгата, Франсис Конт, ХоВобот и сл., а на другиот Хоробтои

од 1985 г. е шеф на катедрата за руска Tlatoeixiov.OpHe два печати co името Ha

цивилизација на универзитетот Сорбона и Куврат покажуваат дека по добивањето на

како што се вели во неа, еден е од водечките титулата патрикиј, каганот порачал да му се

слависти во Франција; човек од завидна литеизработи уште еден печатен прстен со зва-

рација, кој ја има среќата да работи во силен њето што го добил.

информациски центар каков што е Париз.

Врз основа наведените податоци Ј.

Доаѓањето на свет на ова дело е резултат на Werner, ја решава загатката на наодот од

интересот на францускиот издавач и ваку-Малаја Перешчепина припишувајќи ја на

умот во пописот на издадените книги, како и Куврат каганот на номадските племиња Бу-

желбата на авторот да напише „нешто за гари-Оногури од Понтските степи. Тој бил

онаа друга Европа која лошо се познава, а која... е нераздвоен дел од истиот континуосновоположник на династијата Дуло, почестен со достоинството на патрикиј во времето на византискиот император Ираклиј, а

Книгата е излезена од печат 1986 г. и изгледа во младоста ја примил и христијан-

е прогласена од страна на парискиот неделската вероисповест, и покрај тоа што е по-

ник ,,Nouvel observateur“ за најуспешна гребан според традициите на својот народ.

книга на годината. Ова српско издание, како Тој умрел околу средината на УП век оста-

наведува Проф. Др. Јованка Калиќ во предвајќи 5 сина меѓу кои и Аспарух кој нешто

говорот, е всушност нејзино прво јавување подоцна под притисок на Хазарите кога е

во словенскиот свет. Во текот на јануари уништена државата на Куврат со својот на-

1990 г. тоа беше обележено со неколку род преминува во Тракија (забел. Е. М.).

предавања на Проф. Ф. Конт на Коларче-

Богатите наоди од Албанија (Врап кај

виот Универзитет и Филозофскиот факултет Елбасан и Ерзеке) се врзуваат, пак, за кувра-

во Белград, интервју во весникот „Полититовиот син Кувер кој на чело на Сермезијан-

ка“ и едночасовен разговор со рецензентите, ците и дел од своите соплеменици околу 680

проф. Др. Јованка Калиќ.и Проф. Др. Радогод. го преминал Дунав, стигнал до Кераме-

ван Самарџиќ на II програма на радио Белско Поле, а потоа во via Egnatia и до овие

град.

Да го споменеме и особеното залапредели каде се закопани два дела од неговата ризница (J. Werner, Der Schatzfund von

гање на преведувачот, Гордана Петровиќ, Vrap in Albanien, Wien 1986).

која во обидот да даде корисен превод, посочува и користи литература од која се чув-

ЕЛИЦА MAHEBA

ствува недостаток. Таа ја надполнува користената библиографска листа од 10-тина дела издадени на француски јазик за историјата на Југо-Словените, како и пошироко: за Кирил и Методи, за делбата на православјето и FRANSIS KONT, SLOVENI ~- NASTANAK 1

католиштвото, за етимологијата, писмата и RAZVOJ SLOVENSKIH CIVILIZACUJA U

јазиците, за богомилството и изихазмот. EVROPI (Л-ХШ VEK), TOM 1-2 PRED-

Користејќи мултидисциплинарен GOVOR PROF, DR. JOVANKA KALIC, BIBLIOTEKA ,,RETROSPEKTIVE“, BEO-

приод, со помошта на лингвистиката, етно-GRAD, FILIP VISNJIC, 1989

графијата и археологијата за одредени прашања, и економијата, социологијата, уметноста и пред са книжевноста, авторот се обидува да го согледа настанувањето на Сло-

Новитет и о осве меѓу изданијата на нашите печатари секако

вените како народ на индоевропската целина, нивниот развиток, диференцирање и претставува двотомната публикација „Сло-

територијално распространување во Европа, вени“, која уште на прв поглед не заведува со

а со тоа и неизбежниот контакт и влијанија кориците декорирани со галерискиот коло-

на соседните народи и цивилизации. Тргнурит на византиското сликарство. Неизбежна

вајќи од нужната постаиност во приодот е асоцијацијата која го побудува името на

неопходен за расчленување на овој етнички едицијата во која е таа примарно издадена

масив, и сложеноста на историските конста- »L’evolution де I’Humanité“, a која co прециз- "

лации во кои тој се развива. Ф. Конт целата

ните СННТС3Н на историските епохи веќе