Macedoniae acta archaeologica 10 (1989) · стр. 89–90
Праисториски наоди од Голем Град - Преспа
Во системат писи археолошки истражувања на островот Голем Град на Преспанското езеро1 во 1984 и 1988 година, се откриени и четири наоди од праисторискиот период. Тоа се камена секира и клин-длето и две фрагментирани кремени ножиња.
Камената секира (сл.1) е добро зачувана, најдена во кв.Па под урнатиот покрив на куќа 2.2 Изработена е од црн гранитен камен со точење. Површината е убаво измазнета со потези линеарно и кружно влечени од сите страни. Формата на секирата е трапезовидна, со нагласено сечило од едната страна. На всадениот дел кај ушите е немарно замазнета. На површината се останати траги од оштетување при употребата, зафатени со силна калцинација.
Камниот клин или делто (сл.2) е оштетено, изработено со точење од сиво-зеленкаст камен. Површината е убаво но не докрај замазнета, така што
се останати природните оштетувања и жили на каменот. Формата е клинеста со високо остро сечило извлечено од хоризонталната симетрала на клинот. Горната, ударната, страна е немарно замазнета со едно фронтално оштетување од директните удари со камен по клинот и едно вертикално оштетување по жилата на каменот. Сечилото е истапено и вертикално оштетено со откриву-
Во истражувањата на сектор I kв.XVa над грбот 112 е најдено фрагментирано кремено ноже (сл.3). Изработено е од кварцен кремен со бледо медена-бела боја, со бифацијелн плиток крлушен ретуш. На површината и во оштетувањата од употребата се останати кристализирани остатоци од органска материја. Хемиската анализа покажа дека тоа се остатоци од туткало.3
Еден друг фрагмент од кремено ноже е пронајден во подот од наосот на црква 2, во сектор II (сл.4). Изработено е од бледоокерсто бел кремен, бифацијално обработен. Од едната страна на сечилото се оштетувања во вид на полумесечинка.
На археолошкиот локалитет Голем Град во досегашните археолошки истражувања не е регистриран праисториски културен слој. Врз основа на типолошката и морфолошка сличност со другите наоди на литичката и кремената индустрија од другите археолошки локалитети во ср Македонија, сметаме дека камената секира (сл.1) и кремените ножиња (сл.3, 4) потекнуваат од периодот на средниот и доцниот неолит. Камениот клин-длето (сл.2) широко може временски да се определи од доцниот неолит до средното бронзено време. Најверојатно овие артефакти се донесени на островот од жителите на некоја праисториска населба на брегот на Преспанското Езеро,4 кои тука доаѓале на риболов.
Белешки
- На раководителот на истражувањата Вера Битракова-Грозданова за отстапените наоди најсрдечно ѝ се заблагодарувам. Види го трудот на Вера Битракова–Грозданова за истражувањата на Преспа во обој број. Ibid... ↩
- Ibid... ↩
- За извршената хемиска анализа на Стапка Павловска од Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата од Скопје, најсрдечно ѝ се заблагодарувам. ↩
- Во археолошките рекогносцирања на Преспа, Војислав Санев има регистрирано населба од средени и доцен неолит во Долна Бела Црква. Можеби нашите наоди потекнуваат од овој локалитет. За информацијата најсрдечно му се заблагодарувам. ↩
- DRAGISA ZDRA VKOVSKI - Skopje ↩
- PREHISTORIC FINDS FROM GOLEM GRAD - PRESPA (SUMMARY) ↩
- Four stone artifacts from the prehistoric period were found with the systematic archeologic research excavations on the island Golem Grad on the Prespa lake, which were conducted by Vera Bitrakova—Grozdanova. These find are: a stone axe (fig.1), a wedge-chisel (fig.2) and two flint knifes (fig.3, 4). On one3 of the knifes (fig.4) remains of a organic crystallized materia has been stated, probably glue, from the cutting of the fish. On the site a prehistoric cultural layer has not been determined, and most propably these artifacts originate from a prehistoric settlement on the shore od the lake, a settlement which is unknwon to us for the present moment, but it is most probable that on this site the prehistoric dwelers came to fish. ↩