Macedoniae acta archaeologica 10 (1989) · стр. 280–281
Starohrvatska prosvjeta, ser. III, sv. 17, Muzej hrvatskih arheoloskih spomenika u Splitu, Split 1987/1988
За оваа прилика за дејноста и стручните злато и сребро, во техника на лиење и орнаментика од стилот на „грифони и круго-
постигања на славеникот чие дело во одделлики врежи“. Како што е познато за Првиот
ни области ја обележа научната мисла кај нас аварски каганат меѓу материјалите доми-
и во Европа, уводен текст напиша Д. Јеловина, одговорен уредник на 5НР.
нантни се златото и среброто. техниката на
Неколку истакнати медиевисти со свои исчукување и геометриската орнаментика,
прилози поместени во овој број го потенцидодека во Вториот каганат од крајот на УП век до неговата пропаст специфично е тоа
раат значењето на научната работа на проф. 3. Вински честитајќи му ги на тој начин што се употребува бронзата, лиењето со пробив како златарската техника, а омилена
јубилеите на што се приклучуваме и ние со е покрај другото и орнаментиката на грифо-
овој кус приказ.
Р. Катичии преку филолошка расправа ни и врежи.
во прилогот co наслов: ,, Vetustiores ecclesiae
Ј.Вернер покажува дека номадските
spalatensis memoriae“ ce осврнува на црковпредмети најдени во Врап настанале пред продорот на Кувер на југ и дека новиот стил
ните текстови за Сплит и неговата црква, конкретно на делото на Тома Архиѓакон од на изработка со лиење и оранаментиката со
втората половина на XIII век Historia Saloniгрифони и врежи се оформил порано одошто
tana, изнаоѓајќи со успех и вести што во него се веруваше досега т.е. во преодниот период меѓу Првиот и вториот аварски каганат по-
доспеале од многу поодамнешни времиња.
И. Петричоли во својот труд со наслов; сле средината на УП век.
»Crkva Sv. Lovre и Zadru* зборува за овој
Во студијата за Врап Ј. Вернер изнесува некои податоци и за наодот од локалитетот
значаен споменик кој се истражува со деце-Ерзеке во Албанија, близу албанско-грчката
нии. Преку анализа на досегашните резултаграница (појужно од via Egnatia, на терито-
ти и документација навестени се и можните визии за реконструкција.
ријата што во наведеното време била населена со словенското племе Вајунити). И овој
Т. Буриќ во приказот со наслов: „Srednjoнаод е мошне богат; содржи предмети од
vekoyni spomenici villae de Blisoy“ ce осврнува на средновековното наследство во Далматинкругот на рановизантиската и аварската номадска материјална култура и по својот ка-
ска Загора и посебно во делот околу Трогир рактер е сосема близок на наодот од Врап.
при што е укажано на голем број интересни од тие причини Вернер помислува дека овде
средновековни локалитети со специфични одлики од целото средновековие почнувајќи е закопан дел од трезорот на истото лице - каган како и во Бран, но не навлегува во тоа
од ранохристијанското доба.
B. Делонга во трудот: ,,Staklo srednjoveза што дошло до делење на трезорот и
kovnog Bribira“ обработува една интересна негово закопување на различни места.
сфера од доменот на материјалната култура
Нема сомнение дека поставките и размислувањата што се изнесени во оваа студија се
- стаклото импортирано од венецијанскомуранските работилници од 13 до 16 век. MODINE интересни и зна"ајни, дека ќе имаат
Bo прилогот: ,,Srednjovekovne Kamenjane одраз во светската археолошка мисла за
s crkvama Sv. Jurja i Sv. Luke – Problem спомнатото време и простор н дека во реша-
ubikacije i identifikacije* H. Jaxmmk анализивањето на повеќе проблеми од наведениот
рајќи ги историските извори и теренските делокруг ќе дадат поинаков тек.
податоци ја утврдува убикацијата на населба-
ЕЛИЦА MAHEBA
та Камењане во Северна Далмација која постоела до 18 век.
За дел од истражувањата што ги организирал Заводот за заштита на спомениците на културата од Сплит во 1974 година се зборува во прилогот на М. Иванишевиќ под на-. STAROHRVATSKA PROSVJETA, ser. Ill,
слов: „ Stari oltar Svetog Staša u splitskoj sy. 17, Muzej hrvatskih arheoloskih spomenika
prvostolnoj crkvi* при што се следи сукцесивu Splitu, Split 1987/1988
но градителската и уметничката проблематика од нивото на Диоклецијановиот мавзо-
Најновиот број на едно од најстарите и
леј до она на барокниот олтар.
мошне ценети списанија специјализирани за
T. Марасовиќ во приказот: ,,Двије нове медиевална проблематика Starohrvatska
studije o predromantičkoj umjetnosti u Dalmaprosvjeta (натаму ЅНР) е посветено на јуби-
сіјі ги третира поопширно делата на V. Р. лента: 75-годишнина од животот и 50-годиш-
Gross: ,,Early Croatian Architecture, a study of нината од стручната работа на доајенот на
the Preromanesque“ и на Ж. Рапаниќ: „Preраносредновековната археологија проф. д-р
dromanitko doba и Dalmaciji*, издадени во Зденко Вински од Загреб чии научни труло-
1987 год. Првото го презентира значајното ви им се добро познати на повеќе генерации
преромантичко архитектонско наследство археолози од ср Македонија.
издвојувајќи три фази: предроманика, „кралска предроманика“ и рана романика. Публи-
Марко, лесно го воведува читателот или кацијата на АК. Рапаниќ, по оценката на T.
истражувачот во оваа студија. Осмислена и Марасовиќ е едно од најкомплетните дела од
концепирана да задоволи поширок круг на својата област издадено за последните нет-
конзументи, Б. Бабиќ, покрај сознанијата добиени од еден ортодоксен метод на археошест децении.
И. Донели во своето стручно соопште-
лошко истражување, ги презентира сознаниние: ,,Rekonstrukcija staklenih баба 5 Bribira*
јата од многу научни дисциплини, вткајувајќи ги лабораториските и кабинетските резултасе осврнува на своите конзерваторски иску-
ти на научници од Македонија, земјава и ства за средновековните стаклени пехари од Брибир.
странство. Со тоа, книгата е позитивно
Од прегледот на ЈІ. Јеловина: ,,Djelatnost
отежната и ги крши локалните научни граниmuzeja Hrvatskih arheoloSkih spomenika u go-
ци, со што ја потврдува мислата или фактот дини 1987.“ се согледува музеолошката,
дека науката или археологијата не се привиистражувачката, теренската и публицистич-
легија на даден територијален или национаката дејност на оваа реномирана музејска
лен круг.
установа од Сплит која е издавач и на списа-
Археолошката граѓа зафаќа коректна нието 5НР.
половина од книгата, дадена е изворно, си-
ЕЛИЦА МАНЕВА - Скопје
стематизирана и дефинирана од страна на авторот. На овој начин широко се руши мистеријата на мистериозните Маркови кули и им се отвораат вратите на бројни историчари. етнолози, архитекти и секако, археолози, да навлезат, рамноправно со Б. Бабиќ, во Бошко Бабиќ: „МАТЕРИЈАЛНАТА КУЛ-
темните научни незнанија.
ТУРА НА МАКЕДОНСКИТЕ СЛОВЕНИ
Доаѓањето на Словените или на брсјачки-ВО СВЕТЛИНАТА НА АРХЕОЛОШКИТЕ
те родови на македонскиот простор зазема истражувања ВО ПРИЛЕП“,
посебно поглавје во оваа Студија, каде што Прилеп 1986, Институт за истражување на
креативниот словенски дух мудро ги копира старословенската култур“ Прилеп, 362 стр.
и делумно преобразува високите културни 97 слики.
категории на една хеленско-ромејска цивилизација.
Без размислување тврдиме дека гранит-
Првата држава на Македонските Словеното чудо над прилепската Варош импресио-
ни на чело со големата и трагична и оспорунира и тера на одушевување и размислување;
вана фигура на Самуил, зафаќа поглавје кое тера на нагаѓање дали била привилегија от-
за скептиците е поткрепено со материјални таму да се владее, да се бори, да се ужива... и
докази; ако ништо друго со докази за научни умира.
претпоставки потребни или неопходни за
Доколку ги упатиме овие прашања миле-
пишувањето на националната историја на ниум наназад, би одговориле: очајниот Са-
Македонија, или пак, ако сакате, за „коректмуил кој тука ги пречекал своите 14 илјади
ната историја“ воопшто.
ослепени војници од Беласица. па дрскиот
Поглавјето за значењето на градот Привластелин Стрез „просечки“, или пак десно-
леп како политички, економски центар, или тот Волкашин, прв човек од Прилеп исечен
пак верски центар, кој ја обединувал политиод турската сабја крај волната Марица...
ката ни економијата, кажува за преполните Марко на Шарец му ги абел копитата и
коли, мазги и магариња чии товари крцкале станал крал Марко, а неговиот имењак тер-
врз откриените плочи на царскиот друм до зиски прецизно бележел, бележел се...
Варош. Тука пак, додека ковачите ги потко-
Крадејќи скоро четири децении од споме-
вувале изморените и благородни животни, натиот милениум, Бошко Бабиќ ги запознава
човечките стави одорени во Венеција, Дусвоите сограѓани, и се кара, објаснува, рабо-
бровник и шарениот Ориент, јаделе и пиеле ти, истражува и пишува: „Прилог за истори-
заборавени во вкусната и тешка казанско-вајата на македонскиот народ“ под наслов:
рошка кујна и недолично одела во храмот на „Материјалната култура на Македонските
Светите арханѓели да се помолат за здравје. Словени во светлината на археолошките
По ова, во книгата следи поглавјето за истражувања во Прилеп“.
погребувањето на истите, или на гладните,
Институтот за истражување на старосло-
измачените и „големите“, во времето кога венската култура ја издаде оваа студија како
потомците на измешаната крв словенска и книга финансирана од Републичката заедни-
старобалканска исчезнуваат и се раѓаат за ца на културата и Заедницата на научните
повторно да живеат со целиот надворешен дејности, печатена солидно во Графичкиот
сјај на една пелагониска жетварка накитена завод „Гоце Делчев“. Кратката историја на
со бакарни белегзии. Сребрените обетки и Прилеп, темелена, дополнувана и исправана,
прстени го кителе топлиот род женски во од каменото време до погибијата на крал
ладните кули камени и варошки и во книгата