Macedoniae acta archaeologica 10 (1989) · стр. 279–280

Joachim Werner, Der Schatzfund vo Vrap in Albanien, Studien zur Archäologie der A waren 2 (Wien 1986)

рувајќи и дооформувајќи некои од нив. (Поповип B., Куврат, Кувер и Аспарух, Стариi» H.C. XXXVII/1986, Beorpay 1987, 103-

J. Вернер смета дека наодот од Bpan е

Во издание на Австриската академија на

трезор сместен во бакарен котел, дека содрнауките од Виена во 1986 година се појави

жи предмети од кругот на рановизантиската една темелна студија за прочуениот наод од

и аварската - номадска материјална култура. Врап. Нејзин автор е истакнатиот германски

Надоврзувајќи се на едно навестување изнеархеолог Јоаким Вернер. Проучувајќи го

сено и порано во литературата (Szadecky— овој проблем тој доаѓа до неколку заклучоци

Kardoss, Acta of the Fifth Epigraphic Congress, коишто се значајни за разбирање на археоло-

1967, 477), тој ro доведува ова депо во врска гијата и историјата на Аварите и сродните

со продорот на Кувер, неговите Бугари и номадски племиња во периодот на раното

Сермезијанците во Керамесиско Поле. средновековие. На ова место се третираат,

Како што е познато Кувер е четвртиот исто така, и проблеми кои се однесуваат и на

син на Куврат - бугарскиот каган чија гробнашиот простор во времето на доцниот УП

ница е пронајдена во нивното матично повек којшто е инаку се уште недоволно рас-

драчје во Украина, на локалитетот Малаја Перешчепина (Werner J., Der Grabfund von

Авторот се занимава со решавањето на

Malaja Perscepina und Kuvrat Kagan der Bulпроблемите на наодот од Врап почнувајќи од

garen, Miinchen 1984.)

времето, местото и условите на наодот, де-

Сермезијанците - Така наречени според скрипцијата и сеопфатната анализа на пред-

името на некогашната метропола Сирмиум метите, нивната генеза, хронологија, како и

(беоџекоу според тоа и (Lepvnortrvor) биле начинот на кој тие доспеале во овие краеви.

потомци на ромејското население што во

Локалитетот Врап кај Елбасан (НР Алба-

Подунавјето го депортирале Аварите уште нија) е во близината на римската населба

во 619 година. Тие остануваат христијани Clodiana на via Egnatia, на местото каде што

иако доаѓаат во тесен допир и се мешаат со се издвојуваат краковите за Dyrrachion и

Аварите, Оногури-Бугари и други племиња Apollonia. Овде во 1901 година, на десниот

од околината. По шеесетина години како брег на Шкумбија најден е многу богат ар-

слободни луѓе и христијани и како потомци хеолошки наод". (Денес, овој наод во најго-

на Ромеите тие сакале да се вратат во своите лем дел е сместен во Њујорк, во Metropolitan

матични подрачја. За нивен водач е опреде-Museum of Arts), Материјалот е одамна обја-

лен Кувер. Така, веројатно во 680 година, вен (Strzugowski J., Altai-Iran und Volkerwan-

Сермезијанците и Кувер со дел од своите derung, Leipzig 1917.) и добро и e познат Ha

соплеменици го преминале Дунав стационинаучната јавност каде што често предизвику-

рајќи се во Кермесиско Поле. Потоа следат ва и разни контраверзни мислења.

епизодите во историските извори за акциите

Во нашата стручна литература досега се

на Кувер и неговиот најблизок соработник изнесени неколку гледања за оваа проблема-

Маур.

тика. Така, Ј. Ковачевиќ смета дека наодот

Според Ј. Вернер Керамесиското Поле од Врап е гробен и дека е во врска со

Кеоацтоос хацлос) би се наоѓало во Пелааварските енклави во Епир кои опстојувале и

гонија близу Прилеп кај Керамиди (Ceramiae) кон крајот на УП век, а настанале еден век

односно меѓу Стоби и Хераклеја макар што порано со продорите и аварските освојувања

има и мислења дека е тоа во околината на што се споменати во Монемвасиската хрони-

Солун. Изворите кажуваат дека овде тие ка. (Ковачевим Ј., Аварски каганат, Београд

стигнале во соседството на значајното племе 1977, 90).

од кругот на Македонските Словени — Дрогу-

3. Кланица мисли дека предметите најде-

вити. Јустинијан Ил набргу презема поход ни во Враџ биле лиени за аварски потреби во

против Кувер. веројатно во 659 година. со медитеранските работилници. па во еден мо-

што се навестува и скориот крај на оваа мент при денортирање - закопани (Капка

формација во Македонија.

Z., Zur Frage der Usprings der Gegossenen

Наодот од Врап Вернер го поврзува ток-Bronzeidustrie. Balcanoslavica 1. 1972.97.99).

му со овие настани и со личноста на Кувер.

M. Py3y, пак, ја изнесува хитотезата дека

Притоа значајна улога и се дава на комуникаовие предмети овде ги сокрил словенскиот

цијата via Egnatia но која е можно Кувер да кнез Акамир – водач на „Белзитија“ во

се повлекол одејќи кон запад. Да би се сукобот со Византија во 798 година (Rusu

усогласило сето тоа со спецификите на ар-M..Le trésor de Vrap a-t-il appartenu au prince

хеолошкиот материјал во студијата е изврslave Acamir de Belzitia?, Mélange Boško Ba-

шена и детална анализа на номадските елсbié. Prilep 1986. 187-194).

B. Поповиќ. кој и порано ги разработу-

менти чие датирање порано се чинеше спорно. Имено. овие наоди се изработени од нал проблемите од она npeme и простор. се За оваа прилика за дејноста и стручните злато и сребро, во техника на лиење и орнаментика од стилот на „грифони и круго-

постигања на славеникот чие дело во одделлики врежи“. Како што е познато за Првиот

ни области ја обележа научната мисла кај нас аварски каганат меѓу материјалите доми-

и во Европа, уводен текст напиша Д. Јеловина, одговорен уредник на 5НР.

нантни се златото и среброто. техниката на

Неколку истакнати медиевисти со свои исчукување и геометриската орнаментика,

прилози поместени во овој број го потенцидодека во Вториот каганат од крајот на УП век до неговата пропаст специфично е тоа

раат значењето на научната работа на проф. 3. Вински честитајќи му ги на тој начин што се употребува бронзата, лиењето со пробив како златарската техника, а омилена

јубилеите на што се приклучуваме и ние со е покрај другото и орнаментиката на грифо-

овој кус приказ.

Р. Катичии преку филолошка расправа ни и врежи.

во прилогот co наслов: ,, Vetustiores ecclesiae

Ј.Вернер покажува дека номадските

spalatensis memoriae“ ce осврнува на црковпредмети најдени во Врап настанале пред продорот на Кувер на југ и дека новиот стил

ните текстови за Сплит и неговата црква, конкретно на делото на Тома Архиѓакон од на изработка со лиење и оранаментиката со

втората половина на XIII век Historia Saloniгрифони и врежи се оформил порано одошто

tana, изнаоѓајќи со успех и вести што во него се веруваше досега т.е. во преодниот период меѓу Првиот и вториот аварски каганат по-

доспеале од многу поодамнешни времиња.

И. Петричоли во својот труд со наслов; сле средината на УП век.

»Crkva Sv. Lovre и Zadru* зборува за овој

Во студијата за Врап Ј. Вернер изнесува некои податоци и за наодот од локалитетот

значаен споменик кој се истражува со деце-Ерзеке во Албанија, близу албанско-грчката

нии. Преку анализа на досегашните резултаграница (појужно од via Egnatia, на терито-

ти и документација навестени се и можните визии за реконструкција.

ријата што во наведеното време била населена со словенското племе Вајунити). И овој

Т. Буриќ во приказот со наслов: „Srednjoнаод е мошне богат; содржи предмети од

vekoyni spomenici villae de Blisoy“ ce осврнува на средновековното наследство во Далматинкругот на рановизантиската и аварската номадска материјална култура и по својот ка-

ска Загора и посебно во делот околу Трогир рактер е сосема близок на наодот од Врап.

при што е укажано на голем број интересни од тие причини Вернер помислува дека овде

средновековни локалитети со специфични одлики од целото средновековие почнувајќи е закопан дел од трезорот на истото лице - каган како и во Бран, но не навлегува во тоа

од ранохристијанското доба.

B. Делонга во трудот: ,,Staklo srednjoveза што дошло до делење на трезорот и

kovnog Bribira“ обработува една интересна негово закопување на различни места.

сфера од доменот на материјалната култура

Нема сомнение дека поставките и размислувањата што се изнесени во оваа студија се

- стаклото импортирано од венецијанскомуранските работилници од 13 до 16 век. MODINE интересни и зна"ајни, дека ќе имаат

Bo прилогот: ,,Srednjovekovne Kamenjane одраз во светската археолошка мисла за

s crkvama Sv. Jurja i Sv. Luke – Problem спомнатото време и простор н дека во реша-

ubikacije i identifikacije* H. Jaxmmk анализивањето на повеќе проблеми од наведениот

рајќи ги историските извори и теренските делокруг ќе дадат поинаков тек.

податоци ја утврдува убикацијата на населба-

ЕЛИЦА MAHEBA

та Камењане во Северна Далмација која постоела до 18 век.

За дел од истражувањата што ги организирал Заводот за заштита на спомениците на културата од Сплит во 1974 година се зборува во прилогот на М. Иванишевиќ под на-. STAROHRVATSKA PROSVJETA, ser. Ill,

слов: „ Stari oltar Svetog Staša u splitskoj sy. 17, Muzej hrvatskih arheoloskih spomenika

prvostolnoj crkvi* при што се следи сукцесивu Splitu, Split 1987/1988

но градителската и уметничката проблематика од нивото на Диоклецијановиот мавзо-

Најновиот број на едно од најстарите и

леј до она на барокниот олтар.

мошне ценети списанија специјализирани за

T. Марасовиќ во приказот: ,,Двије нове медиевална проблематика Starohrvatska

studije o predromantičkoj umjetnosti u Dalmaprosvjeta (натаму ЅНР) е посветено на јуби-

сіјі ги третира поопширно делата на V. Р. лента: 75-годишнина од животот и 50-годиш-

Gross: ,,Early Croatian Architecture, a study of нината од стручната работа на доајенот на

the Preromanesque“ и на Ж. Рапаниќ: „Preраносредновековната археологија проф. д-р

dromanitko doba и Dalmaciji*, издадени во Зденко Вински од Загреб чии научни труло-

1987 год. Првото го презентира значајното ви им се добро познати на повеќе генерации

преромантичко архитектонско наследство археолози од ср Македонија.

издвојувајќи три фази: предроманика, „крал-